مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) قرآن شناخت 2008-1987 17 1 2024 08 22 مکاتب تفسیری رایج در حوزة علمیة قم در سدة اخیر 7 27 5000614 10.22034/qoranshenakht.2024.5000614 FA علی اکبر بابایی استاد - گروه قرآن‌پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0002-6934-9492 Journal Article 2024 04 23 Different schools in interpreting the Holy Qur'an have emerged over time, as is the case in other sciences. The exegetical works of the interpreters in the Islamic Seminary of Qom and their methods in the previous century can be referred to various interpretive schools. This article tries to identify the important and noteworthy interpretations of scholars of the Islamic Seminary of Qom in the last century and to discover and analyze their interpretive method and principles to introduce their interpretative school and analyze them. According to the result of this research, the commentators of the previous century of the Islamic Seminary of Qom follows three different schools of interpretation: 1. The interpretive-deductive (ijtihadi) school of interpreting Qur'an by Qur'an, in two extreme and moderate forms; 2. The narrative-deductive school of interpretation; 3. The relatively comprehensive deductive school of interpretation. در دانش تفسیر قرآن، همانند برخی از دانش‌های دیگر، در طول زمان مکاتب مختلفی پدید آمده است. روش‌ها و آثار تفسیری مفسران حوزه‌ی علمیه‌ی قم در سدۀ اخیر نیز قابل ارجاع به مکاتب تفسیری مختلفی است. این مقاله با رویکرد تاریخی و روش توصیفی ـ تحلیلی می‌کوشد با شناسایی تفاسیر مهم و قابل اعتنای عالمان حوزه‌ی علمیه‌ی قم در سده‌ی اخیر و کشف و تحلیل روش و اصول تفسیری به‌کاررفته در آنها، مکتب تفسیری مورد اتّباع هر یک از آنان را مشخص و به معرفی و تحلیل آن بپردازد. حاصل پژوهش نشان می‌دهد که مفسران سده‌ی اخیر حوزه‌ی علمیه‌ی قم تابع سه مکتب تفسیری مختلف بوده‌اند: 1. مکتب تفسیری اجتهادی قرآن‌به‌قرآن به دو شکل افراطی و اعتدالی؛ 2. مکتب تفسیری اجتهادی روایی؛ 3. مکتب تفسیری اجتهادی نسبتاً جامع. https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5000614-1716704662.pdf