@article {
author = {Ashrafi, Amirreza and Abedi Amirul Mominin, Mahdi},
title = {ویژگی‌های معارف قرآن علامه مصباح یزدی  و ظرفیت آن برای تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان*},
journal = {قرآن شناخت 34 ، بهار و تابستان 1404},
volume = {18},
number = {1},
pages = {27-49},
year  = {2025},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-1987},
eissn = {2980-8456},
doi = {10.22034/qoranshenakht.2026.5002680},
abstract = {The thematic exegesis (*tafsīr mawḍūʿī*) of the Holy Quran in the thought of Āyatullāh Muḥammad Taqī Miṣbāḥ Yazdī constitutes a systematic method for extracting, organizing, and coherently presenting Quranic knowledge, possessing considerable capacity for critiquing conventional human sciences and producing Quran-based human sciences. Employing a descriptive-analytical method and focusing on the *Maʿārif al-Qurʾān* collection and other relevant works, this study examines the characteristics and components of this exegetical approach. The findings indicate that elements such as the longitudinal systematic design centered on tawḥīd (monotheism), precise and methodical refinement of the subject matter, maximal extraction of keywords, comprehensive search for relevant verses, deriving Quranic implications without reliance on presuppositions drawn from contemporary human science theories, utilization of the general and encompassing implications of the Quran, and the presentation of a macro and coherent picture of its knowledge—collectively provide a methodical package that offers the capacity to critique the epistemological, anthropological, and teleological foundations of conventional human sciences, as well as to transition from the critique phase to the production of theoretical frameworks for Quran-based human sciences. Accordingly, Āyatullāh Miṣbāḥ Yazdī's exegetical method may be regarded as an effective and methodical model for the reconstruction and production of human sciences grounded in the knowledge of the Holy Quran.},
keywords = {Misbah Yazdi, Maʿārif al-Qurʾān, Quran-based human sciences, Islamic human sciences, civilizational function of thematic exegesis, },
title_fa = {ویژگی‌های معارف قرآن علامه مصباح یزدی  و ظرفیت آن برای تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان*},
abstract_fa ={تفسیر موضوعی قرآن کریم در اندیشة آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی روشی نظام‌مند برای استخراج، سامان‌دهی و عرضة منسجم معارف قرآنی است که از ظرفیت قابل توجهی برای نقد علوم انسانی رایج و تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان برخوردار است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تمرکز بر مجموعة «معارف قرآن» و دیگر آثار مرتبط، به بررسی ویژگی‌ها و مؤلفه‌های این رویکرد تفسیری می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که عناصری همچون طراحی نظام‌واره‌ای طولی با محوریت توحید، تنقیح دقیق و روشمند موضوع، استخراج حداکثری کلیدواژه‌ها، جست‌وجوی جامع آیات، استظهار دلالت‌های قرآنی بدون ابتنا بر پیش‌فرض‌های مأخوذ از نظریه‌های علوم انسانی جدید، بهره‌گیری از دلالت‌های عام و فراگیر قرآن و ارائة تصویری کلان و منسجم از معارف آن، در مجموع بسته‌ای روشمند فراهم می‌آورد که ظرفیت نقد مبانی معرفت‌شناختی، انسان‌شناختی و غایت‌شناختی علوم انسانی متعارف و نیز گذار از مرحلة نقد به مرحلة تولید چهارچوب‌های نظری علوم انسانی قرآن‌بنیان را فراهم می‌کند. بر این اساس، روش تفسیری آیت‌الله مصباح یزدی را می‌توان الگویی کارآمد و روشمند برای بازسازی و تولید علوم انسانی بر پایة معارف قرآن کریم دانست.},
keywords_fa = {مصباح یزدی ,معارف قرآن ,علوم انسانی قرآن‌بنیان ,علوم انسانی اسلامی ,کارکرد تمدنی تفسیر موضوعی ,},
url = {https://qoranshenakht.nashriyat.ir/node/5002680},
eprint = {https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5002680-1791011669.pdf}
}