@article {
author = {Nilforoushzadeh, Mohsen},
title = { پندارشکنی و اصلاح باور در قرآن کریم با تأکید بر واژۀ «حَسِبَ» و ساختارهای آن},
journal = {قرآن شناخت 35 ، پاییز و زمستان 1404},
volume = {18},
number = {2},
pages = {139-160},
year  = {2025},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-1987},
eissn = {2980-8456},
doi = {10.22034/qoranshenakht.2026.5003165},
abstract = {In the field of Islamic education, one of the important discussions is the transformation of the paradigms dominating jahili culture by using the concepts of Qur’anic verses. This concept seeks to correct the beliefs and conceptions that have become established in the minds of some people and have caused them to deviate from the correct path of servitude to God. In the Holy Qur’an, various words and propositions have been used to convey the concept of changing paradigms and correcting beliefs. These words, expressions, and various theological and literary structures attempt to change false suppositions and to break illusory fancies that, over time, have taken shape in minds contrary to the realities of the universe and have become causes of human misery and wretchedness. In this article, using a descriptive method and examining the meaning of the word “ḥasiba” and its synonymous words and structures, various lexical and structural types of paradigm change in the same semantic field as this word are identified and introduced, and conclusions are reached. In 85% of these verses, the dismantling of misconceptions occurs through indirect instruction; in 71% of this group of verses, paradigm change takes place through others, and in the rest through the Prophet of Islam (PBUH). The tone and type of discourse in this group of verses and their co-contextual verses are, in 83% of cases, strongly critical and reproachful. To break the false and corrupt beliefs and convictions of the polytheists, disbelievers, hypocrites, and misguided People of the Book, and to criticize the erroneous suppositions of some Muslims, the word of revelation has mostly used interrogative sentences, with a frequency of 41%. This method of dismantling misconceptions has been used to refute the illusions of those for whom these false thoughts and beliefs seemed correct—and who were sometimes even certain of their correctness—and who supposed that what was inspired in their minds and what they believed would bring true good and evil.},
keywords = {Holy Qur’an, paradigm change, dismantling misconceptions, ḥasiba, correction of belief, structural analysis, },
title_fa = { پندارشکنی و اصلاح باور در قرآن کریم با تأکید بر واژۀ «حَسِبَ» و ساختارهای آن},
abstract_fa ={در پهنۀ تربیت اسلامی، یکی از مباحث بااهمیت، تغییر الگوواره‌های حاکم بر فرهنگ جاهلی با استفاده از مفاهیم آیات قرآن می‌باشد. این مفهوم به دنبال تصحیح باورها و تصوراتی است که در اذهان بعضی از انسان‌ها نقش بسته و باعث انحراف آنها از مسیر صحیح بندگی خداوند می‌شوند. در قرآن کریم برای انتقال مفهوم تغییر انگاره و تصحیح باورها از واژگان و گزاره‌های متعددی استفاده شده است. این واژه‌ها و عبارات و ساختارهای گوناگون کلامی و ادبی سعی در تغییر گمان‌های باطل و گسست خیالات موهومی دارد که به‌ مرور زمان بر خلاف حقایق جهان هستی، در ذهن‌ها شکل‌ گرفته و عامل شقاوت و نگون‌بختی انسان گردیده است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی و شناخت معنا واژۀ «حَسِبَ» و واژه‌ها و ساختارهای هم معنای آن بررسی گردیده، گونه‌های مختلف لفظی و ساختاری تغییر انگاره هم میدان با این واژه شناسایی و معرفی گردیده و به نتایجی دسته یافته است. در 85% این آیات، پندارشکنی با استفاده از آموزش غیرمستقیم صورت ‌گرفته که در 71% این گروه از آیات، تغییر الگوواره با واسطه دیگران و در مابقی با واسطه پیامبر اسلام(ص) صورت ‌گرفته است. لحن و نوع گویش در این گروه از آیات و آیات هم‌سیاق آنها در 83% موارد گویش انتقادی و توبیخی شدید می‌باشد و کلام وحی برای گسست باورها و عقاید باطل و سقیم مشرکان و کافران و منافقان و اهل کتاب گمراه و انتقاد از پندارهای اشتباه عده‌ای از مسلمانان، بیشتر از جملات استفهامی با فراوانی 41% استفاده نموده است. این روش پندارشکنی برای رد توهم افرادی به ‌کار رفته که در نظر آنها این افکار و عقاید باطل، صحیح بوده، حتی به صحت آن بعضاً یقین داشته، می‌پندارند آنچه به ذهنشان القا شده و به آن معتقدند، شر و خیر حقیقی به دنبال خواهد داشت.},
keywords_fa = {قرآن کریم ,تغییر الگوواره ,پندارشکنی ,حسب ,تصحیح باور ,تحلیل ساختاری ,},
url = {https://qoranshenakht.nashriyat.ir/node/5003165},
eprint = {https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5003165-1794047792.pdf}
}