TY - JOUR ID - 5003165 TI - پندارشکنی و اصلاح باور در قرآن کریم با تأکید بر واژۀ «حَسِبَ» و ساختارهای آن JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 6 LA - fa SN - 2008-1987 AU - Nilforoushzadeh, Mohsen AD - دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 18 IS - 2 SP - 139 EP - 160 KW - قرآن کریم KW - تغییر الگوواره KW - پندارشکنی KW - حسب KW - تصحیح باور KW - تحلیل ساختاری DO - 10.22034/qoranshenakht.2026.5003165 AB - در پهنۀ تربیت اسلامی، یکی از مباحث بااهمیت، تغییر الگوواره‌های حاکم بر فرهنگ جاهلی با استفاده از مفاهیم آیات قرآن می‌باشد. این مفهوم به دنبال تصحیح باورها و تصوراتی است که در اذهان بعضی از انسان‌ها نقش بسته و باعث انحراف آنها از مسیر صحیح بندگی خداوند می‌شوند. در قرآن کریم برای انتقال مفهوم تغییر انگاره و تصحیح باورها از واژگان و گزاره‌های متعددی استفاده شده است. این واژه‌ها و عبارات و ساختارهای گوناگون کلامی و ادبی سعی در تغییر گمان‌های باطل و گسست خیالات موهومی دارد که به‌ مرور زمان بر خلاف حقایق جهان هستی، در ذهن‌ها شکل‌ گرفته و عامل شقاوت و نگون‌بختی انسان گردیده است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی و شناخت معنا واژۀ «حَسِبَ» و واژه‌ها و ساختارهای هم معنای آن بررسی گردیده، گونه‌های مختلف لفظی و ساختاری تغییر انگاره هم میدان با این واژه شناسایی و معرفی گردیده و به نتایجی دسته یافته است. در 85% این آیات، پندارشکنی با استفاده از آموزش غیرمستقیم صورت ‌گرفته که در 71% این گروه از آیات، تغییر الگوواره با واسطه دیگران و در مابقی با واسطه پیامبر اسلام(ص) صورت ‌گرفته است. لحن و نوع گویش در این گروه از آیات و آیات هم‌سیاق آنها در 83% موارد گویش انتقادی و توبیخی شدید می‌باشد و کلام وحی برای گسست باورها و عقاید باطل و سقیم مشرکان و کافران و منافقان و اهل کتاب گمراه و انتقاد از پندارهای اشتباه عده‌ای از مسلمانان، بیشتر از جملات استفهامی با فراوانی 41% استفاده نموده است. این روش پندارشکنی برای رد توهم افرادی به ‌کار رفته که در نظر آنها این افکار و عقاید باطل، صحیح بوده، حتی به صحت آن بعضاً یقین داشته، می‌پندارند آنچه به ذهنشان القا شده و به آن معتقدند، شر و خیر حقیقی به دنبال خواهد داشت. UR - https://qoranshenakht.nashriyat.ir/node/5003165 L1 - https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5003165-1794047792.pdf ER -