مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 08 13 تحلیل شبکه استدلالی قرآن کریم بر نفی توسل به معبودهای پنداری در چارچوب مبانی کلامی و رویکرد معناشناختی 5003341 FA مریم السادات هاشمی حوزوی 0000-0003-0683-4789 Journal Article 2025 12 03 این پژوهش با هدف واکاوی منطق درونی و نظام‌مند قرآن کریم در نفی توسل به معبودهای پنداری سامان یافته است. تحقیق حاضر بر پایه روش توصیفی–تحلیلی و در چارچوب رویکرد معناشناسی تفسیری، با شناسایی و طبقه‌بندی آیات ناظر به نفی توسل، کوشیده است ساختار استدلالی وحی را به صورت یک شبکه‌ی مفهومی بازسازی کند. در این الگو، نفی هرگونه توسل مستقل از خداوند بر سه ساحت توحید ذاتی، صفاتی و افعالی استوار است و از منظر کلامی، با منطق علت حقیقی و نفی علیت مجازی موجودات پیوند خورده است. تحلیل شبکه‌ای نشان می‌دهد که قرآن کریم در مقام برهان، از هم‌نشینی گزاره‌های توحیدی، شرک‌زدایی معنایی و تبیین نسبت عبد و رب، انسجامی عقلانی پدید می‌آورد که نه‌تنها از حیث کلامی، بلکه از حیث معرفت‌شناختی نیز بازنمایی‌کننده نظام توحیدی معرفت است. نتیجه نهایی پژوهش، ارائه مدلی شبکه‌ای برای تبیین وحدت ساختاری براهین قرآنی در حوزه دعا و توسل است؛ الگویی که می‌تواند مبنایی نظری برای پالایش نگرش و رفتار دینی از شائبه‌های شرک‌آلود فراهم سازد و هم‌زمان، ظرفیت‌ساز توسعه الگوهای تحلیلی در الهیات قرآن‌پژوهی معاصر باشد.