مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) قرآن شناخت 2008-1987 18 1 2025 06 05 مخاطب نزول ملائکه و روح در شب قدر؛ تحلیل تطبیقی رویکرد «ولایی ـ تدبیری» در تفاسیر شیعه و «عبادی ـ برکتی» در تفاسیر اهل‌سنت 115 134 5003599 10.22034/qoranshenakht.2026.5003599 FA سعیده نکونام 0009-0002-1766-1318 سیدمحسن شریفی استادیار - دانشگاه قم 0000-0002-2920-0992 Journal Article 2026 04 07 The descent of angels and the Spirit (rūḥ) on the Night of Qadr (Laylat al-Qadr) represents one of the Quran's key teachings concerning the divine system of guidance. The central question of this research is to determine the worthy addressee of this descent through a comparative approach grounded in the theological foundations of Shīʿa and Sunnī traditions. This article, by proposing an analytical framework and employing a conceptual analysis of the verses along with a comparative examination of the views of prominent exegetes from both schools, seeks to identify the addressee of the descent. The principal hypothesis is that the divergence in interpretations is rooted in two distinct models: the "wilāʾī-tadbīrī" (guardianship-governance) model in Shīʿa exegeses, which regards the descent as pertaining to the cosmic governance (tadbīr takwīnī) of the universe and thus necessitating an infallible addressee; and the "ʿibādī-barakātī" (devotional-blessing) model in Sunnī exegeses, which views the descent as honorary and mercy-oriented, encompassing all righteous believers. The findings indicate that the question of the addressee of the descent is directly linked to the theological foundations of the two schools, particularly the doctrines of imamate and infallibility ('iṣma) in Shīʿism, and that without attention to this foundation, a comprehensive understanding of the descent of angels and the Spirit remains unattainable. نزول ملائکه و روح در شب قدر از آموزه‌های کلیدی قرآن دربارة نظام هدایت الهی است. پرسش اصلی پژوهش، تعیین مخاطب شایستة این نزول با رویکردی تطبیقی و مبتنی بر مبانی کلامی شیعه و اهل‌سنت است. این مقاله با طرح چهارچوبی تحلیلی و روش تحلیل مفهومی آیات و بررسی تطبیقی آرای مفسران برجستة دو مذهب، به تعیین مخاطب نزول می‌پردازد. فرضیة اصلی آن است که اختلاف تفاسیر، در دو مدل متمایز ریشه دارد: مدل ولایی ـ تدبیری در تفاسیر شیعه که نزول را ناظر به تدبیر تکوینی عالم و مستلزم وجود مخاطبی معصوم می‌داند؛ و مدل عبادی ـ برکتی در تفاسیر اهل‌سنت که نزول را تشریفی و رحمت‌محور تلقی می‌کند و آن را شامل عموم مؤمنان صالح می‌شمارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسئلة مخاطب نزول مستقیماً با مبانی کلامی دو مذهب، به‌ویژه آموزه‌های امامت و عصمت در تشیع پیوند دارد و بدون توجه به این مبنا، فهم جامعی از نزول ملائکه و روح ممکن نخواهد بود. https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5003599-1791011753.pdf