TY  - JOUR
ID  - 5003778
TI  - قرآن و جایگاه مقاومت در نظام سنت‌های الهی
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 6
LA  - fa
SN  - 2008-1987
AU  - Tarkhan, Ghasem
AD  - استادتمام - پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 18
IS  - 2
SP  - 
EP  - 
KW  - مقاومت
KW  - سنت‌های الهی
KW  - سنت مطلق
KW  - سنت مشروط
KW  - جعل امامت
KW  - سنت نصر
DO  - 10.22034/qoranshenakht.2026.5003778
AB  - خداوند عالم و آدم را بر اساس قوانین ثابت و تغییرناپذیری به نام «سنت‌های الهی» تدبیر می‌کند. این سنن، گاه مشروط به اراده انسان‌ها هستند و گاه مطلق و غیرقابل تعلیق. در این میان، «مقاومت» به عنوان یک راهبرد اجتماعی و فرآیندی هدفمند برای حفظ هویت و مقابله با سلطه، نقشی کلیدی در تحقق و چگونگی جریان یافتن بسیاری از این سنن ایفا می‌کند. این مقاله با روش تحلیلی‑توصیفی و با تکیه بر آیات قرآن، در پی تبیین جایگاه مقاومت در نظام سنن الهی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نسبت مقاومت با سنن الهی بر اساس «جایگاه اراده» در آن سنن تعیین می‌شود: در سنن مطلق، مقاومت واکنشی پس از وقوع سنت و شرط بهره‌مندی از سنت مشروطی است که پس از آن جریان می‌یابد؛ در سنن مشروط، خود مقاومت شرط تحقق سنت به شمار می‌رود؛ و در سنن مطلقِ رقابت‌پذیر، مقاومت هرچند نقشی در اصل جریان آن ندارد، در کمیت، کیفیت و سرعت تحقق تأثیر می‌گذارد.
نتیجه آنکه مقاومت نه یک گزینش اخلاقی صرف، بلکه عنصری ساختاری در سازوکار حاکمیت سنت‌های الهی بر جوامع بشری است و درک این جایگاه، چارچوب نظری لازم برای تحلیل تحولات اجتماعی‑تاریخی از منظر قرآنی را فراهم می‌آورد.
UR  - https://qoranshenakht.nashriyat.ir/node/5003778
L1  - ER  -