TY  - JOUR
ID  - 5004217
TI  - نقد دیدگاه نیکلای سینای درباره معنای قرآنیِ «أمّی»
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 6
LA  - fa
SN  - 2008-1987
AU  - Amin, Mohammad Reza
AD  - استادیار
Y1  - 2025
PY  - 2025
VL  - 18
IS  - 2
SP  - 203
EP  - 225
KW  - أمّی
KW  - نیکلای سینای
KW  - مطالعات قرآنی
KW  - تفسیر قرآن
KW  - هرمنوتیک قرآنی
KW  - خاورشناسی
DO  - 10.22034/qoranshenakht.2026.5004217
AB  - واژة «أمّی» از اصطلاحات بنیادین قرآن در تبیین نسبت وحی، نبوت و اعجاز است. نیکلای سینای در Key Terms of the Qur'an (واژگان کلیدی قرآن) با رویکرد تاریخی ـ ‌انتقادی، معنای «ناخوانا و نانویسا» را محصول تفاسیر کلامی متأخر دانسته و «أمّی» را عنوانی هویت‌شناختی برای فاقدان کتاب آسمانی می‌داند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ ‌تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل واژگانی، سیاقی، هرمنوتیکی و روایی، استدلال‌های قرآنی سینای را ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد انحصار معنای «أمّی» در «غیر اهل کتاب» با شواهد زبانی و قرآنی سازگار نیست. منابع لغوی کلاسیک، معنای «أمّی» را با باقی‌ ماندن بر حالت نخستین و ناآشنایی با خواندن و نوشتن پیوند می‌دهند و شواهد روایی کهن، ارتباط آن با ننوشتن و نخواندن را تأیید می‌کنند؛ همچنین طبق بقره: 78، این عنوان بر گروهی از بنی‌اسرائیل نیز اطلاق شده، بنابراین، نمی‌تواند عنوانی صرفاً قومی باشد. همچنین، تحلیل عنکبوت: 48 بر نفی ارتباط پیشین پیامبر(ص) با خواندن و نوشتن دلالت دارد و تقیید آن به کتاب‌های مقدس، مستند زبانی کافی ندارد. شواهد روایی و تاریخی نیز پیوند این واژه با نانویسایی و ناخوانایی را در سنت نخستین اسلامی نشان می‌دهند. بر این اساس، دلالت هویتی «أمّی» در برخی سیاق‌ها پذیرفتنی است، اما جایگزین معنای آموزشی آن نمی‌شود و قرائت انحصارگرایانة سینای از پشتوانة کافی برخوردار نیست.
UR  - https://qoranshenakht.nashriyat.ir/node/5004217
L1  - https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5004217-1794047743.pdf
ER  -