مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) قرآن شناخت 2008-1987 18 2 2025 10 07 واکاوی تفسیری منطق قرآنی مواجهه پیامبر اکرم(ص) با کافران و کاربست‌های معاصر در پرتو سورۀ کافرون 85 101 5004236 10.22034/qoranshenakht.2026.5004236 FA ولی اله مهدوی فر 0009-0009-4126-0937 Journal Article 2026 08 15 Surah al-Kāfirūn is one of the most prominent surahs of the Holy Qur’an in explaining the mode of the Prophet’s doctrinal, identity-related, and practical confrontation with the disbelievers. This surah was revealed in an atmosphere in which the polytheists of Mecca sought to impose a kind of religious compromise and amalgamation between monotheism and polytheism. The present study, using a descriptive-analytical method and relying on an exegetical analysis of the verses of the surah, seeks to explain the Qur’anic logic of the Prophet’s confrontation with the disbelievers and to extract its contemporary applications. The findings show that this surah organizes the logic of confrontation on four interconnected levels: first, the official and explicit declaration of the monotheistic stance; second, doctrinal resistance and the negation of any sharing in the object of worship; third, identity resistance and refusal of identity assimilation; fourth, the establishment of final demarcation and the clear separation of the path of faith and disbelief. According to the results, Surah al-Kāfirūn presents not merely a statement negating doctrinal compromise but a comprehensive model for safeguarding the purity of monotheism, preserving believers’ identity, and regulating the relationship between doctrinal demarcation and social coexistence. Therefore, rereading the logic of this surah in contemporary intellectual and cultural conditions liberates believers from two harms—“identity assimilation under the shadow of compromise” and “unregulated confrontation”—and provides a balanced model of identity-oriented confrontation. سورۀ کافرون از برجسته‌ترین سوره‌های قرآن کریم در تبیین نحوه مواجهه اعتقادی، هویتی و عملی پیامبر اکرم(ص) با کافران به‌شمار می‌رود. این سوره در فضایی نازل شده است که مشرکان مکه درصدد تحمیل نوعی سازش دینی و اختلاط میان توحید و شرک بودند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر واکاوی تفسیری آیات سوره، در پی تبیین منطق قرآنی مواجهه پیامبر(ص) با کافران و استخراج کاربست‌های معاصر آن است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این سوره، منطق مواجهه را در چهار سطح پیوسته سامان می‌دهد: نخست. اعلان رسمی و آشکار موضع توحیدی؛ دوم. مقاومت مکتبی و نفی هرگونه اشتراک در متعلق عبادت؛ سوم. مقاومت شخصیتی و امتناع از استحاله هویت؛ چهارم. تثبیت مرزبندی نهایی و تفکیک روشن مسیر ایمان و کفر. بر اساس نتایج این پژوهش، سورۀ کافرون، نه صرفاً بیانی برای نفی سازش اعتقادی، بلکه الگویی جامع برای صیانت از خلوص توحید، حفظ هویت مؤمنانه و تنظیم نسبت میان مرزبندی عقیدتی و همزیستی اجتماعی ارائه می‌دهد. ازاین‌رو بازخوانی منطق این سوره در شرایط فکری و فرهنگی معاصر، مؤمنان را از دو آسیب «استحاله هویتی در سایه سازش» و «تقابل بی‌ضابطه» رهایی می‌بخشد و الگویی متوازن از مواجهه هویت‌مدار در اختیار می‌نهد. https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5004236-1794047658.pdf