مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) قرآن شناخت 2008-1987 18 2 2026 03 06 واکاویِ تفسیریِ منطق قرآنی مواجهه پیامبر(ص) با کافران و کاربست‌های معاصر در پرتو سوره کافرون 5004236 10.22034/qoranshenakht.2026.5004236 FA ولی اله مهدوی فر 0009-0009-4126-0937 Journal Article 2026 08 15 سوره کافرون از برجسته‌ترین سوره‌های قرآن کریم در تبیین نحوه مواجهه اعتقادی، هویتی و عملی پیامبر اکرم(ص) با کافران به شمار می‌رود. این سوره در فضایی نازل شده است که مشرکان مکه درصدد تحمیل نوعی سازش دینی و اختلاط میان توحید و شرک بودند؛ پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر واکاوی تفسیری آیات سوره، در پی تبیین منطق قرآنی مواجهه پیامبر(ص) با کافران و استخراج کاربست‌های معاصر آن است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این سوره، منطق مواجهه را در چهار سطح پیوسته سامان می‌دهد: نخست، اعلان رسمی و آشکار موضع توحیدی دوم، مقاومت مکتبی و نفی هرگونه اشتراک در متعلق عبادت سوم، مقاومت شخصیتی و امتناع از استحاله هویت و چهارم، تثبیت مرزبندی نهایی و تفکیک روشن مسیر ایمان و کفر. بر اساس نتایج این پژوهش، سوره کافرون نه صرفاً بیانی برای نفی سازش اعتقادی، بلکه الگویی جامع برای صیانت از خلوص توحید، حفظ هویت مؤمنانه و تنظیم نسبت میان مرزبندی عقیدتی و همزیستی اجتماعی ارائه می‌دهد. ازاین‌رو، بازخوانی منطق این سوره در شرایط فکری و فرهنگی معاصر، مؤمنان را از دو آسیبِ «استحاله هویتی در سایه سازش» و «تقابل بی‌ضابطه» رهایی می‌بخشد و الگویی متوازن از مواجهه هویت‌مدار در اختیار می‌نهد.