مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) قرآن شناخت 2008-1987 18 2 2025 10 07 پارادوکس روش‌شناختی در نظریۀ خوانش سریانی ـ آرامی قرآن؛ نقد مبانی معرفت‌شناختی پروژه کریستف لوکزنبرگ و دفاع از اصالت متن قرآن کریم 49 64 5004374 10.22034/qoranshenakht.2026.5004374 FA آرش رجبی دانش آموخته دکتری مبانی نظری اسلام 0000-0002-4812-5289 سیده معصومه طباطبایی دانشجوی دکتری Journal Article 2026 09 10 Christoph Luxenberg’s project on the “Syriac-Aramaic reading of the Qur’an” is one of the most controversial approaches in contemporary historical Qur’anic studies. It attempts to explain part of the lexical, syntactic, and exegetical difficulties of the Holy Qur’an on the basis of the supposed existence of a fundamental Syriac-Aramaic substrate and, by rereading certain expressions according to the capacities of the Syriac language, to set aside the existing Arabic reading in numerous cases. The present article, with the aim of offering a scientific and methodological defense of the authenticity, integrity, and interpretive self-sufficiency of the Holy Qur’an, examines the epistemological foundations of this project through an analytical-critical approach and by drawing on discussions in the philosophy of language, philosophical hermeneutics, text theory, and the philosophy of science. The findings show that Luxenberg’s transition from “exegetical difficulty” to the “hypothesis of a foreign linguistic origin” lacks logical necessity and in many cases leads to methodological circularity, since the intra-textual coherence of the Qur’an is negated in order to prove the insufficiency of the existing text and is also employed to identify the supposed “errors” of the scribes. Accordingly, the article proposes two criteria—the principle of evidential independence and the asymmetry test of correction—for assessing any claim of textual reconstruction and shows that the model based on the self-sufficiency and intra-textual coherence of the Qur’an, on the basis of the principle of explanatory economy, explains a broader range of linguistic and exegetical data with fewer assumptions and more independent evidence. The final conclusion is that Luxenberg’s project has not succeeded in moving from the level of “the possibility of presenting an alternative reading” to the level of “the methodological necessity of replacing the existing reading”; therefore, the authenticity of the Holy Qur’anic text remains the justified starting point of any historical research concerning it. پروژه کریستف لوکزنبرگ درباره «خوانش سریانی ـ آرامی قرآن» از جنجالی‌ترین رویکردهای قرآن‌پژوهی تاریخی معاصر است که می‌کوشد بخشی از دشواری‌های واژگانی، نحوی و تفسیری قرآن کریم را بر پایۀ فرض وجود یک زیرلایه بنیادین سریانی ـ آرامی توضیح دهد و با بازخوانی برخی تعابیر بر اساس ظرفیت‌های زبان سریانی، قرائت عربی موجود را در موارد متعدد کنار بگذارد. مقالۀ حاضر با هدف دفاع علمی و روش‌شناختی از اصالت، تمامیت و خودبسندگی تفسیری قرآن کریم، مبانی معرفت‌شناختی این پروژه را با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی و با بهره‌گیری از مباحث فلسفۀ زبان، هرمنوتیک فلسفی، نظریۀ متن و فلسفۀ علم بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گذار لوکزنبرگ از «دشواری تفسیری» به «فرض منشأ زبانی بیگانه» فاقد ضرورت منطقی است و در بسیاری از موارد به دوری روش‌شناختی می‌انجامد؛ زیرا انسجام درون‌متنی قرآن هم برای اثبات ناکافی بودن متن موجود نفی می‌شود و هم برای تشخیص «خطاهای» مفروض کاتبان به کار گرفته می‌شود. بر این اساس، مقاله دو معیار «اصل استقلال شواهد» و «آزمون عدم‌تقارن اصلاح» را برای سنجش هر ادعای بازسازی متن پیشنهاد می‌کند و نشان می‌دهد که مدل مبتنی‌بر خودبسندگی و انسجام درون‌متنی قرآن، بر پایۀ اصل اقتصاد تبیین، با مفروضات کمتر و شواهد مستقل‌تر، دامنه گسترده‌تری از داده‌های زبانی و تفسیری را توضیح می‌دهد. نتیجۀ نهایی آن است که پروژه لوکزنبرگ نتوانسته است از سطح «امکان ارائه یک قرائت بدیل» به سطح «ضرورت روش‌شناختی جایگزینی قرائت موجود» عبور کند و ازاین‌رو اصالت متن قرآن کریم همچنان نقطۀ آغاز موجه هر پژوهش تاریخی درباره آن باقی می‌ماند. https://qoranshenakht.nashriyat.ir/sites/qoranshenakht.nashriyat.ir/files/article-files/5004374-1794204595.pdf