نقد روايات نزول قرآن بر زبان صحابه (نگاهي به كتاب الاتقان سيوطي)

سال دهم، شماره اول، پياپي 18، بهار و تابستان 1396

مهدي اکبرنژاد/ دانشيار دانشگاه ايلام                                                              m_akbarnezhaad@yahoo.com

مينا يعقوبي/ دانشجوي دکتري علوم قرآن و حديث دانشگاه ايلام                             yaghoobi.mina@gmail.com

دريافت: 16/10/1395 ـ پذيرش: 22/3/1396

چکيده

يکي از مهم ترين منابع در زمينه علوم قرآني، کتاب «الاتقان في علوم القرآن» جلال الدين سيوطي است که از جهات مختلف در كانون توجه محققان و دانش پژوهان اين حوزه است. اين اثر همچون تأليفات ديگر، از کاستي و خطا مصون نيست و آسيب هايي بدان راه يافته است و به واسطة جايگاه درخوري که در عرصة علوم قرآني دارد، عدم توجه به اين ايرادات، پيامدهاي گسترده  اي را به دنبال خواهد داشت. ازاين رو در اين پژوهش که با روش کتابخانه اي و به شيوة تحليل محتوا صورت پذيرفته است، به بررسي و نقد يکي از انواع مورد ترديد در اين تأليف مي پردازيم. نوع دهم از مباحث الاتقان با عنوان «فيما انزل من القرآن علي لسان بعض الصحابه» مدعي نوعي از پيش نزول يا الهام برخي از آيات قرآن کريم بر زبان صحابه پيامبرصلي الله عليه و آله وسلم است. فارغ از تحليل سندي، بررسي محتوايي اين اخبار، مضمون آنها را در تقابل با مسلمات عقلي، تاريخي و نقلي نشان مي دهد.

کليدواژه ها: نزول قرآن، لسان صحابه، سيوطي، الاتقان.