بررسي ادلة قرآني عرف گرايان اثباتي در قلمرو اخلاق

سال دهم، شماره اول، پياپي 18، بهار و تابستان 1396

حسن محيطي اردكان/ دکتراي فلسفه اخلاق تطبيقي                                                     nagi1364@yahoo.com

دريافت: 22/9/1395 ـ پذيرش: 20/3/1396

چکيده

عرف گرايي اثباتي در اخلاق به ديدگاهي اطلاق مي شود که بر اساس آن به وسيلة عرف مي توان به کشف ارزش ها و وظايف اخلاقي پرداخت. ديدگاه مزبور مورد حمايت انديشمندان غربي و اسلامي قرار گرفته است. ادله اي که ايشان بر باور عرف گرايانة خود ارائه کرده  اند، شامل ادلة عقلي و نقلي (آيات و روايات) است. بررسي اين ادله به سبب دلالت هاي نسبي گرايانه و نتايج زيانبار فرهنگي ناشي از ترويج اين باور، ضروري به نظر مي رسد. ازاين رو در پژوهش حاضر بخشي از ادلة نقلي ايشان يعني ادلة قرآني را بررسي كرده ايم. افزون بر اين، با تحليل آيات الهي، ديدگاه قرآن کريم دربارة اعتبار معرفتي عرف از لحاظ کاشفيت از ارزش و وظايف اخلاقي استخراج شده است. بررسي ادلة قرآني عرف گرايان اثباتي اخلاقي حاکي از آن است که هيچ يک از آنها توان اثبات مدعاي ايشان را ندارد. همچنين تحليل آيات قرآن کريم نشان از آن دارد که از منظر آيات الهي، فهم و رفتار عرفي را نمي توان کاشف از ارزش ها و وظايف اخلاقي دانست.

کليدواژه ها: عرف، فهم عرفي، رفتار عرفي، عرف گرايي اثباتي، کاشفيت اخلاقي، تشخيص وظايف