تأويل‌گرايي نصر حامد ابوزيد در مقايسه با رويکرد تأويلي معتزله

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال يازدهم، شماره اول، پياپي 20، بهار و تابستان 1397

حسن زرنوشه فراهاني/ استاديار گروه معارف دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي     hzarnooshe@gmail.com
زهرا کاشانيها/ دانشيار گروه معارف دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي     zkashaniha@yahoo.com
حميد ايماندار / استاديار گروه علوم قرآن و حديث دانشگاه شيراز     hamidimandar@yahoo.com
دريافت: 14/05/1396 ـ پذيرش: 03/12/1396
چكيده
از مهم‌ترين اصول تفسيري مشترک ميان مکتب معتزله و جريان مشهور به «نومعتزله»، مسئلة «تأويل» است که قرابت آن ‌دو جريان به يکديگر را به ذهن متبادر مي‌کند، اما توجه به کارکرد آن نزد هريک از دو گروه، اين قرابت را منتفي مي‌سازد. نويسندگان اين مقاله با روش «توصيف و تحليل»، به بررسي تطبيقي ديدگاه تأويلي معتزله و نيز شخصيت مشهور نومعتزله، يعني نصرحامد ابوزيد پرداخته و به اين نتيجه رسيده‌اند که معتزله با مبنايي کاملاً کلامي و اعتقادي، هرجا ظاهر آيات را با مباني عقلي و اصول خمسة خويش، به‌ويژه در مسئلة تنزيه ذات الهي، ناسازگار مي‌يافتند، دست به تأويل ظواهر آيات مي‌زدند. اما نصرحامد ابوزيد با تکيه بر مباني‌‌ متفاوت با معتزله و به دور از دغدغه‌هاي معتزله در تنزيه ذات الهي، از تأويل صرفاً براي اثبات تاريخ‌مندي قرآن و زمينه‌سازي براي تطبيق مفاهيم آن با مدرنيته بهره مي‌برد.
کليدواژه‌ها: تأويل، معتزله، نصر حامد ابوزيد، تاريخ‌مندي قرآن.