نقد انديشة هرمنوتيكي «مجتهد شبستري» با تطبيق بر هرمنوتيك فلسفي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال يازدهم، شماره اول، پياپي 20، بهار و تابستان 1397

محمود شكوهي‌تبار / دانشجوي دکتري علوم قرآن و حديث، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
     mahmoodshokuhi@rihu.ac.ir
محمود رجبي / استاد مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره
دريافت: 27/05/1396 ـ پذيرش: 27/11/1396
چكيده
مجتهد شبستري تفسير متون وحياني را مشمول قاعدة عام هرمنوتيکي، يعني «توقف فهم بر منطق پرسش و پاسخ» مي‌داند و معتقد است: اين پرسش و پاسخ مبتني بر پيش‌دانسته‌ها، علايق و انتظارات مفسر است و فرايند فهم را تابع دور هرمنوتيکي مي‌داند که همة اين نکات بر محورهاي اساسي نظرية «هرمنوتيک فلسفي» منطبق است. اين پژوهش بر اساس روش «توصيفي –تحليلي»، ضمن بررسي تطبيقي انديشه هرمنوتيکي شبستري و هرمنوتيک فلسفي، به اين نتيجه رهنمون شده است که انديشة هرمنوتيکي مجتهد شبستري به سبب جمع خطوط اساسي تحليل هرمنوتيک فلسفي و اصولي، مثل «قصدگرايي»، «جست‌وجوي معناي متن در زمينة تاريخي توليد اثر»، «ضرورت تنقيح پيش‌دانسته‌ها»، و «تفکيک فهم معتبر از فهم نامعتبر»، با تهافت و ناسازواري دروني مواجه است. همچنين آن بخش از نظرات هرمنوتيکي شبستري، که همسو با هرمنوتيک فلسفي است، به بوتة نقد گذاشته شده است.
کليدواژه‌ها: شبستري، هرمنوتيک، هرمنوتيک فلسفي، تفسير متن، پيش‌فرض، فهم متن.