ًQur'an Shinakht, Volume 18, Issue 1, No 34, Year 2025, Pages 135-153

    An Exegetical Reexamination of Verse 143 of Sūrat al-Baqarah and the Relationship between the Concept of "Umma Wasaṭ" and "Ṣirāṭ Mustaqīm" Based on Lexicography and Context

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mahboubeh Musaeepour / Assistant Professor, Department of Quranic Sciences and Hadith, Payame Noor University, Tehran, Iran / m.mousaeipour@pnu.ac.ir
    dor 20.1001.1.20081987.1404.18.1.11.1
    doi 10.22034/qoranshenakht.2025.5001619⏳
    Abstract: 
    The concept of "umma wasaṭ" (middle community) is among those concepts in verse 143 of Sūrat al-Baqarah that has led exegetes and researchers in the field of Quranic sciences and Hadith to express various opinions regarding its meaning. However, these opinions appear insufficient with respect to the content and purport of the verse, and further deliberation remains necessary. Accordingly, the present study, employing a descriptive-analytical method, examines the contextual framework and focuses on keywords such as "jaʿl" (to make/appoint), as well as employing Quran-by-Quran exegesis, to investigate the intended meaning of "umma wasaṭ" in the verse, adopting a critical approach to existing exegeses and translations. This analysis demonstrates that the contextual atmosphere of the verse, in thematic connection with the preceding verse, aims to elucidate and emphasize the ṣirāṭ mustaqīm (straight path) and its qualities. Hence, the designation of the community as "middle" signifies guidance toward the straight path, with the objective of preventing deviation among Muslims. The straight path is consequently understood as a way that entails characteristics such as permanence, obligation, stability, and impermissibility of deviation. The Muslim who adheres to this path, in accordance with the continuation of the verse and as confirmed by religious texts, will serve on the Day of Resurrection as a witness, testimony, and criterion for humanity.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بازخوانی تفسیری آیة 143 سورة بقره و نسبت‌سنجی مفهوم «امت وسط» با «صراط مستقیم» بر مبنای لغت و سیاق
    Abstract: 
    مفهوم «امت وسط» از جمله مفاهیمی است که در آیة ۱۴۳ سورة بقره سبب شده تا مفسران و محققان عرصة علوم قرآن و حدیث نظرات مختلفی پیرامون معنای آن بیان کنند. این در حالی است که به‌نظر می‌رسد این نظرات حول مفهوم و محتوای آیه کافی نباشد و همچنان نیازمند درنگ بیشتر است. در همین راستا، پژوهش حاضر به‌روش توصیفی ـ تحلیلی با توجه در سیاق و تمرکز بر کلیدواژه‌هایی چون «جعل» و نیز تفسیر قرآن‌به‌قرآن، به واکاوی مراد آیه از امت وسط پرداخته است و رویکردی انتقادی به تفاسیر و ترجمه‌های موجود دارد. این واکاوی اثبات می‌‌‌کند که فضای آیه در پیوند محتوایی با آیة قبل در پی آن است که صراط مستقیم و کیفیت آن را تبیین و بر آن تأکید کند. ازاین‌رو منظور از قرار دادن امت وسط، هدایت به صراط مستقیم با هدف جلوگیری از انحراف مسلمانان است. صراط مستقیم نیز راهی معنا می‌شود که متضمن ویژگی‌‌هایی نظیر دوام، الزام، ثبات و تخلف‌ناپذیری است. مسلمان ملزم به این صراط، مطابق با ادامة آیه و به تأیید متون دینی، در روز قیامت شاهد، گواه و میزانی برای انسان‌ها نیز هست.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • نهج‌البلاغه. ترجمة انصاریان. 
    • ابن‌ابی‌‌حاتم، عبدالرحمن‌بن‌محمد (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. ریاض: مکتبة نزار المصطفی الباز. 
    • ابن‌اثیر، مبارک‌بن‌محمد (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الاثر. قم: مؤسسة مطبوعاتی اسماعیلیان. 
    • ابن‌درید، محمدبن‌حسن (1988م). جمهرة اللغه. بیروت: دار العلم. 
    • ابن‌فارس، احمد (1404ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی. 
    • ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (بی‌‌تا). لسان العرب. بیروت: دار صادر. 
    • ابن‌میثم بحرانی، میثم‌بن‌علی (1379). شرح نهج‌البلاغه. تهران: دفتر نشر الکتاب. 
    • ازهری، محمدبن‌احمد (1421ق). تهذیب اللغه. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. 
    • بحرانی، هاشم‌بن‌سلیمان (1415ق). البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسة البعثه. 
    • بغوی، حسین‌بن‌مسعود (1420ق). تفسیر البغوی. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • ثعالبی، عبدالملک‌بن‌محمد (1414ق). فقه اللغه. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • ثعلبى، احمد‌بن‌محمد (1422ق). الکشف و البیان. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1383). تفسیر موضوعی قرآن کریم (هدایت در قرآن). قم: اسراء.
    • جوهری، اسماعیل‌بن‌حماد (1404ق). الصحاح. بیروت: دار العام للملایین. 
    • حسن یوسف، موسی (1410ق). افصاح فی فقه اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی. 
    • دینوری، عبدالله‌بن‌محمد (1424ق). تفسیر ابن‌وهب. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • رازی، ابوالفتوح حسین‌بن‌علی (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: آستان قدس رضوی. 
    • راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1412ق). مفردات الفاظ قرآن. بیروت: دار القلم. 
    • زبیدی، سیدمرتضی (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر. 
    • زمخشری، محمود‌بن‌عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی. 
    • سبحانی، جعفر (بی‌‌تا). اندیشه‌های جاوید. بی‌جا: مؤسسة امام صادق(ع). 
    • سمرقندی، نصربن‌محمد (1416ق). تفسیر سمرقندی. بیروت: دار الفکر. 
    • شاه‌عبدالعظیمی، حسین (1363). تفسیر اثنی‌عشری. تهران: میقات. 
    • صدرالمتألهین، محمد (1366). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار. 
    • صدوق، ابوجعفر محمد (1417ق). الأمالی. قم: مؤسسة البعثه. 
    • طالقانی، محمود (1363). پرتوی از قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار. 
    • طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات. 
    • طبرانی، سلیمان‌بن‌احمد (2008م). التفسیر الکبیر. اردن: دار الکتاب الثقافی. 
    • طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو. 
    • طبری، محمدبن‌جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفه. 
    • طریحی، فخرالدین (1375). مجمع البحرین. تهران: مکتبة المرتضویه. 
    • طوسی، محمد‌بن‌حسن (بی‌‌تا). التبیان فی التفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • عسکری، حسن (1400ق). الفروق فی اللغه. بیروت: دار الآفاق الجدیده. 
    • عیاشی، محمد‌بن‌مسعود (1380). تفسیر العیاشی. تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة. 
    • فخر رازی، محمد‌بن‌عمر (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • فراء، یحیی‌بن‌زیاد (1980م). معانی القرآن، مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب. 
    • فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد (1409ق). العین. قم: هجرت. 
    • فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب (1415ق). القاموس المحیط. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • قرشی، سیدعلی‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیه. 
    • قرطبی، محمدبن‌احمد (1364). الجامع لاحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو. 
    • قمی، علی‌بن‌ابراهیم (1363). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب. 
    • ماتریدی، محمد‌بن‌محمد (بی‌‌تا). التفسیر الماتریدی. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • ماوردى، على‌بن‌محمد (بی‌‌تا). النکت و العیون. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. 
    • مصطفی، ابراهیم (1989م). المعجم الوسیط. ترکیه: دار الدعوه. 
    • معلوف، لویس (1365). المنجد فی اللغه. قم: اسماعیلیان. 
    • مقاتل‌بن‌سلیمان (1423ق). تفسیر مقاتل‌بن‌سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • مکارم شیرازی، ناصر (1386). پیام امام امیرالمؤمنین(ع). تهران: دار الکتب الاسلامیه. 
    • موسائی‌‌پور، محبوبه و نریمانی، زهره (1403). مفهوم‌شناسی واژة مستقیم در قرآن با تمرکز بر کتب لغت و بافت آیات. مطالعات قرآنی، 15(57)، 193ـ212. 
    • موسی، حسین یوسف (1410ق). الافصاح فی فقه اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی. 
    • نحاس، احمد‌بن‌محمد (1421ق). اعراب القرآن. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • واحدی، علی‌بن‌محمد (1415ق). الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دار القلم.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Musaeepour, Mahboubeh. (2025) An Exegetical Reexamination of Verse 143 of Sūrat al-Baqarah and the Relationship between the Concept of "Umma Wasaṭ" and "Ṣirāṭ Mustaqīm" Based on Lexicography and Context. ًQur'an Shinakht, 18(1), 135-153 https://doi.org/10.22034/qoranshenakht.2025.5001619.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahboubeh Musaeepour."An Exegetical Reexamination of Verse 143 of Sūrat al-Baqarah and the Relationship between the Concept of "Umma Wasaṭ" and "Ṣirāṭ Mustaqīm" Based on Lexicography and Context". ًQur'an Shinakht, 18, 1, 2025, 135-153

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Musaeepour, M.(2025) 'An Exegetical Reexamination of Verse 143 of Sūrat al-Baqarah and the Relationship between the Concept of "Umma Wasaṭ" and "Ṣirāṭ Mustaqīm" Based on Lexicography and Context', ًQur'an Shinakht, 18(1), pp. 135-153

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Musaeepour, M. An Exegetical Reexamination of Verse 143 of Sūrat al-Baqarah and the Relationship between the Concept of "Umma Wasaṭ" and "Ṣirāṭ Mustaqīm" Based on Lexicography and Context. ًQur'an Shinakht, 2025; 18(1): 135-153