ًQur'an Shinakht, Volume 18, Issue 2, No 35, Year 2025, Pages 181-202

    The Hadith “Lan Yughlaba ʿUsr Yusrān” and How It Is Derived from Verses 5 and 6 of Surah al-Sharh

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Hamed Sajedi / Assistant Professor, Department of Philosophy of Humanities, Research Institute of Hawzah and University / Hamed.sajedi@rihu.ac.ir
    Abolfazl Sajedi / Professor, Department of Theology and Philosophy of Religion, Imam Khomeini Educational and Research Institute / sajedi@iki.ac.ir
    181-202 2026/05/12 2026/08/18 2025/10/07
    dor 20.1001.1.20081987.1404.18.2.8.0
    doi 10.22034/qoranshenakht.2026.5003741⏳
    Abstract: 
    The fifth verse of Surah al-Sharh indicates that along with hardship there is ease and relief. This sentence is repeated in the sixth verse. In several narrations from the Prophet (PBUH), he relies on these two verses and states that with every hardship there are two eases. The question that has occupied the minds of exegetes is how such a meaning is derived from these verses. Various explanations and justifications have been mentioned in this regard, but they do not seem sufficiently convincing and articulate. The authors offer a new explanation for this derivation that resolves the puzzle well. In this new explanation, the possible effect of suprasegmental units on understanding the meaning of Qur’anic verses is highlighted.
    Keywords: 
    Surah al-Sharh
    repetition of the indefinite
    priority of resumption
    tanwīn of magnification
    suprasegmental units
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :حدیث «لن یغلب عسر یسرین» و چگونگی برداشت آن از آیات پنجم و ششم سورۀ «شرح»
    Abstract: 
    آیۀ پنجم سورۀ «شرح» به این مفهوم اشاره می‌کند که همراه با دشواری، آسانی و گشایشی هست. این جمله در آیۀ ششم تکرار می‌شود. در چند روایت از پیامبر(ص) نقل شده که ایشان با تکیه بر این دو آیه می‌فرمایند که همراه با هر سختی، دو آسانی وجود دارد. سؤالی که ذهن مفسران را به خود مشغول کرده، این است که چه‌طور از این آیات چنین چیزی برداشت می‌شود. توضیحات و توجیهات مختلفی در این‌باره ذکر شده که به نظر می‌رسد، چندان قانع‌کننده و رسا نیستند. نگارندگان وجه جدیدی برای تبیین این برداشت ارائه می‌دهند که این معما را به‌خوبی حل می‌کند. در این تبیین جدید، احتمال تأثیر واحدهای زبرزنجیری در فهم معنای آیات قرآن برجسته می‌شود.
    Keywords: 
    سورۀ شرح
    تکرار نکره
    اولویت استئناف
    تنوین تفخیم
    واحدهای زبرزنجیری
    References: 
    • آریان، حمید (1387). نشست علمی مفهوم‌شناسی «تفسیر قرآن به قرآن از دیدگاه علامه طباطبائی» (2). قرآن شناخت، 1 (2)، 193-225.
    • آلوسی، سیدمحمود (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • البانی، محمد (1412ق). سلسلۀ الاحادیث الضعیفه و الموضوعه و اثرها السییء فی الامۀ. ریاض: دار المعارف.
    • ابن ابی‌الدنیا، عبدالله (1408ق). الفرج بعد الشده. قاهره: دار الریان للتراث.
    • ابن ابی‌حاتم، عبدالرحمن (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. عربستان: مکتبۀ نزار مصطفی الباز.
    • ابن ابی‌شیبه، عبدالله (1409ق). المصنف فی الاحادیث و الاثار. ریاض: مکتبۀ الرشد.
    • ابن‌اثیر جزری، مبارک (1392ق). جامع الاصول فی احادیث الرسول. بی‌جا: مکتبۀ الحلوانی.
    • ابن‌العدیم، عمر (بی‌تا). بغیۀ الطلب فی تاریخ حلب. بیروت: دار الفکر.
    • ابن‌جوزی، ابوالفرج (1422ق). زاد المسیر فی علم التفسیر. بیروت: دار الکتاب العربی.
    • ابن‌حاجب، عثمان (2005م). الایضاح فی شرح المفصل. دمشق: دار سعدالدین.
    • ابن‌حجر عسقلانی، احمد (1379ق). فتح الباری شرح صحیح البخاری. بیروت: دار المعرفه.
    • ابن‌حجر عسقلانی، احمد (1405ق). تغلیق التعلیق علی صحیح البخاری. بیروت: المکتب الاسلامی.
    • ابن‌حنبل، احمد (1419ق). مسند احمد. بیروت: عالم الکتب.
    • ابن‌دمامینی، محمد (1395ق). شرح الدمامینی علی مغنی اللبیب. بیروت: مؤسسۀ التاریخ العربی.
    • ابن‌رجب حنبلی، ابوالفرج (1408ق). جامع العلوم و الحکم. بیروت: دار المعرفه.
    • ابن‌عاشور، محمدطاهر (1984م). التحریر و التنویر. تونس: الدار التونسیۀ للنشر.
    • ابن‌عساکر، ابوالقاسم علی (1998م). تاریخ دمشق. بیروت: دار الفکر.
    • ابن‌وراق، محمد (2005م). العلل فی النحو. دمشق: دارالفکر.
    • اندلسی، ابوحیان (1420ق). البحر المحیط فی التفسیر. بیروت: دار الفکر.
    • بحرانی، سیدهاشم (1416ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: بنیاد بعثت.
    • بخاری، محمد بن اسماعیل (1407ق). صحیح البخاری. بیروت: دار ابن الکثیر.
    • بدرالدین العینی، محمود (1421ق). عمدۀ القاری؛ شرح صحیح البخاری. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • البزار، احمد (1988-2009). مسند البزار (البحر الزخار). مدینه: مکتبۀ العلوم و الحکم.
    • بغوی، حسین (1420ق). معالم التنزیل فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • بیضاوی، عبدالله (1418ق). انوار التنزیل و اسرار التأویل. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • بیهقی، احمد (1410ق). شعب الایمان. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • تفتازانی، مسعود بن عمر (1378). مختصرالمعانی. قم: دار الفکر.
    • توفیق حمد، علی (1414ق). المعجم الوافی فی ادوات النحو العربی. اربد: دار الامل.
    • ثعلبی، ابواسحاق احمد (1422ق). الکشاف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • جامی، عبدالرحمن (1430ق). شرح ملا جامی علی متن الکافیه فی النحو. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • الجصاص، احمد بن علی (1405ق). احکام القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • جواهری، محمدحسن (1387). ابهام‌شناسی در ترجمه قرآن. پژوهشهای قرآنی، 14 (53)، 187-201.
    • حاکم نیشابوری، محمد (1411ق). المستدرک علی الصحیحین للحاکم مع تعلیقات الذهبی فی التلخیص. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • الحوت، محمد بن درویش (1403ق). اسنی المطالب فی احادیث مختلفه المراتب. بیروت: دار الکتاب العربی.
    • خرقانی، حسن (1391). جستاری در تکرار بندهای قرآنی. قرآن شناخت، 5 (9)، 75-99.
    • خضری، محمد (2010م). حاشیه الخضری علی شرح ابن‌عقیل علی الفیه ابن‌مالک. بیروت: دار الفکر.
    • ذهبی، محمد (1413ق). سیر اعلام النبلاء. بیروت: مؤسسۀ الرسالۀ.
    • الزجاج، ابراهیم بن السری (1408ق). معانی القرآن و اعرابه. بیروت: عالم الکتب.
    • زرکشی، بدرالدین (1406ق). اللآلی المنثوره فی الاحادیث المشهوره. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • زمخشری، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی.
    • زیلعی، جمال‌الدین (1414ق). تخریج احادیث الکشاف. ریاض: دار ابن‌خزیمه.
    • السخاوی، عبدالرحمن (1399ق). المقاصد الحسنه فی بیان کثیر من الاحادیث المشتهره علی الالسنه. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • سمرقندی، ابولیث نصر بن محمد (1413ق). بحر العلوم. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • سید قطب (1412ق). فی ظلال القرآن. قاهره: دار الشروق.
    • سیوطی، جلال‌الدین (1403ق). الدرر المنتثره فی الاحادیث المشتهره. ریاض: جامعۀ الملک سعود.
    • سیوطی، جلال‌الدین (1404ق). الدر المنثور فی تفسیر المأثور. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی.
    • سیوطی، جلال‌الدین (1428ق). الأشباه و النظائر فی النحو. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • سیوطی، جلال‌الدین (1431ق). همه الهوامع. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • شریف لاهیجی، محمد (1373). تفسیر شریف لاهیجی. تهران: دفتر نشر داد.
    • صدوق، محمد بن علی (1413ق). من لا یحضره الفقیه. قم: جامعۀ مدرسین.
    • طالبی قره‌قشلاقی، جمال و صادقی، سیدجعفر (1404ق). بازیابی عناصر زبرزنجیری در قرآن و بررسی ارتباط آن با معنا در سطح جمله. علوم قرآن و حدیث، 57 (1)، 215-238.
    • طالقانی، سیدمحمود (1362). پرتویی از قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعۀ مدرسین.
    • طبرسی، علی بن حسن (1344). مشکاۀ الانوار فی غرر الاخبار. نجف: المکتبۀ الحیدریه.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1377). تفسیر جوامع الجامع. تهران و قم: دانشگاه تهران و مرکز مدیریت حوزۀ علمیه.
    • طبری، ابوجعفر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفه.
    • الطحاوی، احمد (1415ق). شرح مشکل الآثار. بیروت: مؤسسۀ الرسالۀ.
    • طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الامالی. قم: دار الثقافه.
    • طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • عبدالرزاق، ابوبکر (1419ق). تفسیر عبدالرزاق. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • فراء، ابوزکریا یحیی بن زیاد (1980م). معانی القرآن. قاهره: دار المصریه للتألیف و الترجمه.
    • فرات کوفی، ابوالقاسم (1410ق). تفسیر فرات الکوفی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • قربانخانی، امید و همکاران (1400). شاخصه‌های رخداد زبانی قرآن در دوگانه «گفتار / نوشتار» با تأکید بر احادیث اهل‌بیت(ع). مطالعات قرآن و حدیث، 14(2)، 133-157.
    • قرشی، علی‌اکبر (1377). تفسیر احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت.
    • قشیری، عبدالکریم (2000م). لطایف الاشارات. قاهره: الهیئۀ المصریۀ العامۀ للکتاب.
    • الکسی، عبد بن حمید (1408ق). المنتخب من مسند عبد بن حمید. قاهره: مکتبۀ السنه.
    • گنابادی، سلطان محمد (1408ق). تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده. بیروت: مؤسسۀ الاعلمی للمطبوعات.
    • مالک بن انس، ابوعبدالله (1413ق). الموطأ. دمشق: دار القلم.
    • مزی، یوسف (1400ق). تهذیب الکمال. بیروت: مؤسسۀ الرساله.
    • مغنیه، محمدجواد (1424ق). تفسیر الکاشف. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    • مقاتل بن سلیمان، ابوالحسن (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث.
    • مکارم شیرازی، ناصر (1421ق). الامثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب(ع).
    • المناوی، زین‌الدین محمد (1409ق). الفتح السماوی بتخریج احادیث القاضی البیضاوی. الریاض: دار العاصمه.
    • المناوی، عبدالرئوف (1408ق). التیسیر بشرح الجامع الصغیر. ریاض: مکتبۀ الامام الشافعی.
    • المناوی، عبدالرئوف (1415ق). فیض القدیر. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • نووی جاوی، محمد (1417ق). مراح لبید لکشف معنی القرآن المجید. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • نیشابوری، نظام‌الدین (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • وحیدیان کامکار، تقی (1379). نوای گفتار (تکیه، آهنگ، مکث) در فارسی. مشهد: دانشگاه فردوسی.
    • وکیع، ابوبکر محمد (1366ق). اخبار القضاه. قاهره: المکتبة التجاریة الکبرى.
    • یعقوبی، مینا و همکاران (1398). گفتاری بودن زبان قرآن از دیدگاه ویلیام گراهام. قرآن شناخت، 12 (22)، 75-88.
    • 151 reads
    Copyright © 2025 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Sajedi, Hamed, Sajedi, Abolfazl. (2025) The Hadith “Lan Yughlaba ʿUsr Yusrān” and How It Is Derived from Verses 5 and 6 of Surah al-Sharh. ًQur'an Shinakht, 18(2), 181-202 https://doi.org/10.22034/qoranshenakht.2026.5003741.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hamed Sajedi; Abolfazl Sajedi." The Hadith “Lan Yughlaba ʿUsr Yusrān” and How It Is Derived from Verses 5 and 6 of Surah al-Sharh". ًQur'an Shinakht, 18, 2, 2025, 181-202

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Sajedi, H, Sajedi, A.(2025) ' The Hadith “Lan Yughlaba ʿUsr Yusrān” and How It Is Derived from Verses 5 and 6 of Surah al-Sharh', ًQur'an Shinakht, 18(2), pp. 181-202

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Sajedi, H, Sajedi, A. The Hadith “Lan Yughlaba ʿUsr Yusrān” and How It Is Derived from Verses 5 and 6 of Surah al-Sharh. ًQur'an Shinakht, 2025; 18(2): 181-202