ًQur'an Shinakht, Volume 18, Issue 2, No 35, Year 2025, Pages 85-101

    An Exegetical Analysis of the Qur’anic Logic of the Prophet’s Confrontation with the Disbelievers and Its Contemporary Applications in Light of Surah al-Kāfirūn

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    ✍️ Valiollah Mahdavifar / Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Payame Noor University, Tehran, Iran / v.mahdavifar@pnu.ac.ir
    dor 20.1001.1.20081987.1404.18.2.3.5
    doi 10.22034/qoranshenakht.2026.5004236⏳
    Abstract: 
    Surah al-Kāfirūn is one of the most prominent surahs of the Holy Qur’an in explaining the mode of the Prophet’s doctrinal, identity-related, and practical confrontation with the disbelievers. This surah was revealed in an atmosphere in which the polytheists of Mecca sought to impose a kind of religious compromise and amalgamation between monotheism and polytheism. The present study, using a descriptive-analytical method and relying on an exegetical analysis of the verses of the surah, seeks to explain the Qur’anic logic of the Prophet’s confrontation with the disbelievers and to extract its contemporary applications. The findings show that this surah organizes the logic of confrontation on four interconnected levels: first, the official and explicit declaration of the monotheistic stance; second, doctrinal resistance and the negation of any sharing in the object of worship; third, identity resistance and refusal of identity assimilation; fourth, the establishment of final demarcation and the clear separation of the path of faith and disbelief. According to the results, Surah al-Kāfirūn presents not merely a statement negating doctrinal compromise but a comprehensive model for safeguarding the purity of monotheism, preserving believers’ identity, and regulating the relationship between doctrinal demarcation and social coexistence. Therefore, rereading the logic of this surah in contemporary intellectual and cultural conditions liberates believers from two harms—“identity assimilation under the shadow of compromise” and “unregulated confrontation”—and provides a balanced model of identity-oriented confrontation.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :واکاوی تفسیری منطق قرآنی مواجهه پیامبر اکرم(ص) با کافران و کاربست‌های معاصر در پرتو سورۀ کافرون
    Abstract: 
    سورۀ کافرون از برجسته‌ترین سوره‌های قرآن کریم در تبیین نحوه مواجهه اعتقادی، هویتی و عملی پیامبر اکرم(ص) با کافران به‌شمار می‌رود. این سوره در فضایی نازل شده است که مشرکان مکه درصدد تحمیل نوعی سازش دینی و اختلاط میان توحید و شرک بودند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر واکاوی تفسیری آیات سوره، در پی تبیین منطق قرآنی مواجهه پیامبر(ص) با کافران و استخراج کاربست‌های معاصر آن است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این سوره، منطق مواجهه را در چهار سطح پیوسته سامان می‌دهد: نخست. اعلان رسمی و آشکار موضع توحیدی؛ دوم. مقاومت مکتبی و نفی هرگونه اشتراک در متعلق عبادت؛ سوم. مقاومت شخصیتی و امتناع از استحاله هویت؛ چهارم. تثبیت مرزبندی نهایی و تفکیک روشن مسیر ایمان و کفر. بر اساس نتایج این پژوهش، سورۀ کافرون، نه صرفاً بیانی برای نفی سازش اعتقادی، بلکه الگویی جامع برای صیانت از خلوص توحید، حفظ هویت مؤمنانه و تنظیم نسبت میان مرزبندی عقیدتی و همزیستی اجتماعی ارائه می‌دهد. ازاین‌رو بازخوانی منطق این سوره در شرایط فکری و فرهنگی معاصر، مؤمنان را از دو آسیب «استحاله هویتی در سایه سازش» و «تقابل بی‌ضابطه» رهایی می‌بخشد و الگویی متوازن از مواجهه هویت‌مدار در اختیار می‌نهد.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • ابن‌فارس، احمد بن زکریا (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    • اشرفی، امیررضا و پورعلی‌فرد، محمدمهدی (۱۳۹۶). عوامل اقامۀ توحید در جامعه از دیدگاه قرآن با تأکید بر آیۀ ۲۹ سورۀ فتح. قرآن شناخت، 1 (10)، 5ـ22.
    • آلوسی، محمود بن عبدالله. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • خطیب شربینی، محمد بن احمد (1425ق). تفسیر الخطیب الشربینى المسمى السراج المنیر. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیه.
    • زمخشری، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. چ سوم. بیروت: دار الکتاب العربی.
    • سمرقندی، نصر بن محمد (1416ق). تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم. بیروت: دار الفکر.
    • سیدقطب (1425ق). فى ظلال القرآن. چ سی و پنجم. بیروت: دار الشروق.
    • صادقی تهرانی، محمد (1365). الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه. چ دوم. تهران: فرهنگ اسلامی.
    • صادقی مزیدی، مجید و مقدمی‌منفرد، صدیقه (1402). تحلیل بحران هویتی مسلمانان و چالش‌های سازگاری زیستی با مخالفان بر اساس آیه ۶ سوره کافرون، قرآن‌پژوهی، 8 (3)، 67 -80.
    • صباغچی، یحیی و آهنچی، امید (۱۴۰۱). بررسی نسبت مسئله همزیستی با غیرمسلمانان و آیات نهی از تولّی ایشان. قرآن شناخت، 2 (15)، 53ـ68.
    • صدوق، محمد بن علی (1406ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. چ دوم. قم: شریف الرضی.
    • صدوق، محمد بن علی (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم: جامعۀ مدرسین.
    • طالقانی، سیدمحمود (1362). پرتوى از قرآن. چ چهارم. تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    • طبرانی، سلیمان بن احمد (2008م). التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دار الکتاب الثقافی.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372). تفسیر جوامع الجامع. قم: مرکز مدیریت حوزۀ علمیه.
    • طبری، محمد بن جریر. (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة.
    • طوسی، محمد بن حسن (1407ق). تهذیب الأحکام. تحقیق سیدمحمدباقر خرسان. چ چهارم. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    • طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الأمالی. قم: دارالثقافه.
    • عسکری، حسن بن عبدالله (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الآفاق الجدیده.
    • علی‌محمدی، علی و همکاران (1401). بررسی اسلوب قرآنی تکرار و گونه‌ها و کارکردهای آن در تفسیر ابوالفتوح رازی (بررسی موردی سورۀ کافرون). مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم، 10 (6)، 141ـ161.
    • فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). چ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). کتاب العین. چ دوم. قم: هجرت.
    • کارگران، ابراهیم (۱۴۰۱). راهبردهای مدیریت فرهنگی ـ اجتماعی پیامبر اکرم(ص) در مواجهه با اهل کتاب. معرفت فرهنگی اجتماعی، 1 (13)، 45ـ62.
    • ماوردی، علی بن محمد (1412ق). النکت و العیون تفسیر الماوردى. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • مرادی، محمدهادی و همکاران (1395). ساختار شکل‌گیری معنا در سوره کافرون به‌مثابه اثری ادبی از دیدگاه نظریه ساختارگرایی. پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، ۱۵، 111ـ134.
    • مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    • مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف. بیروت: دار الکتاب الاسلامی.
    • مفید، محمد بن محمد بن نعمان (1413ق). الأمالی. قم: کنگره شیخ مفید.
    • مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1371). تفسیر نمونه. چ دهم. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    • نووی، محمد (1417ق). مراح لبید لکشف معنى القرآن المجید. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • هادیان رسنانی، الهه (1399). چالش‌های ترجمه و تفسیر پنج آیه نخست سورۀ کافرون با تأکید بر بازیابی مفهوم لفظ ما و مفهوم مستقل آن در هر آیه. پژوهش‌نامه قرآن و حدیث، 27، 257ـ281.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdavifar, Valiollah. (2025) An Exegetical Analysis of the Qur’anic Logic of the Prophet’s Confrontation with the Disbelievers and Its Contemporary Applications in Light of Surah al-Kāfirūn. ًQur'an Shinakht, 18(2), 85-101 https://doi.org/10.22034/qoranshenakht.2026.5004236.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Valiollah Mahdavifar." An Exegetical Analysis of the Qur’anic Logic of the Prophet’s Confrontation with the Disbelievers and Its Contemporary Applications in Light of Surah al-Kāfirūn". ًQur'an Shinakht, 18, 2, 2025, 85-101

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdavifar, V.(2025) ' An Exegetical Analysis of the Qur’anic Logic of the Prophet’s Confrontation with the Disbelievers and Its Contemporary Applications in Light of Surah al-Kāfirūn', ًQur'an Shinakht, 18(2), pp. 85-101

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdavifar, V. An Exegetical Analysis of the Qur’anic Logic of the Prophet’s Confrontation with the Disbelievers and Its Contemporary Applications in Light of Surah al-Kāfirūn. ًQur'an Shinakht, 2025; 18(2): 85-101