قرآن شناخت، سال هجدهم، شماره اول، پیاپی 34، بهار و تابستان 1404، صفحات -

    نظریه قرآنی معنای زندگی: تبیین سه‌مؤلفه‌ایِ هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی حیات

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ احمد زارعی / *دانشجوی دکتری - تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / ahmadzarei2893@gmail.com
    علی اوسط باقری / *استادیار - گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / bagheri@iki.ac.ir
    doi 10.22034/qoranshenakht.2026.5003222
    چکیده: 
    این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به واکاوی مؤلفه‌های بنیادین معنای زندگی از منظر قرآن کریم می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معنای حیات در منطق قرآن بر سه رکن درهم‌تنیده استوار است: هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی. قرآن، زندگی انسان را حرکتی آگاهانه و جهت‌مند در مسیر تحقق غایت الهی می‌داند؛ غایتی که در عبودیت و قرب الهی تبلور می‌یابد. در این چارچوب، ارزشمندی زندگی بر پایه‌ی کرامت ذاتی و اکتسابی انسان و پیوند او با فطرت و اراده الهی شکل می‌گیرد؛ به گونه‌ای که حیات انسانی تنها زمانی واجد ارزش حقیقی است که با نظام توحیدی و بر مدار ایمان، تقوا و عمل صالح هماهنگ شود. افزون بر این، بعد کارکردی زندگی ناظر به نقش وجودی و اجتماعی انسان در نظام خلقت است و نشان می‌دهد که او مأمور به آبادانی زمین و متجلی ساختن صفات الهی در عرصه‌ی عمل فردی و جمعی است. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که هدف، ارزش و کارکرد در نظام معنای قرآنی سه ساحتِ درهم‌پیوسته از یک حقیقت توحیدی‌اند و نقصان هر یک، معنای زندگی را از منظر قرآن مخدوش می‌سازد. بدین‌سان، «حیات طیبه» تبلور کامل هماهنگی این سه مؤلفه در ساحت وجود انسان است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Qur'anic Theory of the Meaning of Life: A Tripartite Elucidation of Purposefulness, Value, and Functionality
    Abstract: 
    This article, using a descriptive–analytical approach, examines the fundamental components of the meaning of life from the perspective of the Qur’an. The findings indicate that the Qur’anic conception of life’s meaning rests on three interwoven pillars: purposiveness, value-orientedness, and functional orientation. The Qur’an views human life as a conscious and directed movement toward the realization of a divine end—an end manifested in servitude to God and nearness to Him. Within this framework, the value of life is grounded in the human being’s innate and acquired dignity and in his connection to the divine will and primordial nature (fiṭrah); thus, human life attains true worth only when aligned with the monotheistic order and grounded in faith, piety, and righteous action. Moreover, the functional dimension of life pertains to the human being’s existential and social role within creation, showing that humanity is entrusted with cultivating the earth and manifesting divine attributes in both individual and collective practice. Ultimately, the study concludes that purpose, value, and function constitute three interconnected dimensions of a single monotheistic reality, and the absence of any one of them undermines the meaning of life in the Qur’anic worldview. Accordingly, ḥayāt ṭayyibah represents the full realization of harmony among these three components in the human existential sphere.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زارعی، احمد، باقری، علی اوسط. (1404) نظریه قرآنی معنای زندگی: تبیین سه‌مؤلفه‌ایِ هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی حیات . دو فصلنامه قرآن شناخت، 18(1)، - https://doi.org/10.22034/qoranshenakht.2026.5003222.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احمد زارعی؛ علی اوسط باقری."نظریه قرآنی معنای زندگی: تبیین سه‌مؤلفه‌ایِ هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی حیات ". دو فصلنامه قرآن شناخت، 18، 1، 1404، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زارعی، احمد، باقری، علی اوسط.(1404) 'نظریه قرآنی معنای زندگی: تبیین سه‌مؤلفه‌ایِ هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی حیات '، دو فصلنامه قرآن شناخت، 18(1), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زارعی، احمد، باقری، علی اوسط. نظریه قرآنی معنای زندگی: تبیین سه‌مؤلفه‌ایِ هدفمندی، ارزشمندی و کارکردمندی حیات . قرآن شناخت، 18, 1404؛ 18(1): -