قرآن شناخت

سوره کوثر از جمله سوره‌هایی است که به سبب اختلاف در تعیین مراد از واژه« الکوثر»، همواره محل بحث مفسران بوده است. بیشتر تفاسیر با تمرکز بر تعیین مصداق، دیدگاه‌هایی همچون نهر بهشتی، حوض، خیر کثیر، نبوت، قرآن، شفاعت و ذریه رسول خدا(ص) را مطرح کرده‌اند؛ در حالی‌که معیار قرآنی ارزیابی این مصادیق کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل لغوی، سیاقی، تاریخی و نحوی، به بازسازی نظام معنایی سوره کوثر می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار سوره، در پرتو تقابل« الکوثر» و« الأبتر»، صرفاً در مقام پاسخ به طعن مشرکان نیست، بلکه بازتاب‌دهنده نقد نظام ارزشی جامعه جاهلی است که بقا و منزلت را در کثرت نفرات، فرزند ذکور و استمرار نسب تعریف می‌کرد. بر اساس تحلیل سیر تحول معنایی«کوثر» و«أبتر»، «کوثر» بر عطیه‌ای الهی دلالت دارد که مؤلفه‌های خیر، کثرت و استمرار را به‌صورت توأمان در خود جمع کرده است. در پرتو این چارچوب، حضرت فاطمه زهرا(س) مصداق این عطیه الهی معرفی می‌شوند و استمرار نسل نبوی، بقای اهل‌بیت(ع) و امتداد رسالت، از آثار و ثمرات آن به شمار می‌آید، نه حقیقت «کوثر».