ًQur'an Shinakht, Volume 18, Issue 2, No 35, Year 2025, Pages 123-137

    An Analysis of the Semantic System of Surah al-Kawthar in the Historical Context of Revelation

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Zahra Jalali Shorehdeli / Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Farhangian University, Tehran, Iran / sepid.jalali1@gmail.com
    Ali Asghar Yazdani / Assistant Professor, Department of Islamic Studies Education, Farhangian University, Tehran, Iran / Aliasgharyazdani1967@gmail.com
    dor 20.1001.1.20081987.1404.18.2.5.7
    doi 10.22034/qoranshenakht.2026.5004003⏳
    Abstract: 
    Surah al-Kawthar is among the surahs that have always been debated by exegetes because of disagreement over the intended meaning of the word “al-Kawthar.” Most interpretations, focusing on determining the referent, have proposed views such as the heavenly river, the pool, abundant good, prophethood, the Qur’an, intercession, and the progeny of the Messenger of God (PBUH), while the Qur’anic criterion for evaluating these referents has received less attention. The present study, using a descriptive-analytical method and drawing on lexical, contextual, historical, and syntactic analysis, reconstructs the semantic system of Surah al-Kawthar. The findings show that the structure of the surah, in light of the contrast between “al-Kawthar” and “al-Abtar,” is not merely a response to the mockery of the polytheists; rather, it reflects a critique of the value system of jahili society, which defined survival and status in terms of numerical multiplicity, male offspring, and continuity of lineage. On the basis of this analysis, “Kawthar” denotes a divine gift that combines the components of good, abundance, and continuity. Within this framework, Fatimah al-Zahra (PBUH) is more consistent than other referents with the concept of “Kawthar” and with the apparent meaning of the verses, the context of the surah, and the atmosphere of its revelation; the continuation of the prophetic lineage, the survival of the Ahl al-Bayt, and the extension of the mission are among its effects and fruits, not the reality of “Kawthar” itself.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تحلیل نظام معنایی سورۀ کوثر در بستر تاریخی نزول
    Abstract: 
    سورۀ کوثر ازجمله سوره‌هایی است که به‌سبب اختلاف در تعیین مراد واژۀ «الکوثر»، همواره محل بحث مفسران بوده است. بیشتر تفاسیر با تمرکز بر تعیین مصداق، دیدگاه‌هایی همچون نهر بهشتی، حوض، خیر کثیر، نبوت، قرآن، شفاعت و ذریۀ رسول خدا(ص) را مطرح کرده‌اند؛ درحالی‌که معیار قرآنی ارزیابی این مصادیق کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل لغوی، سیاقی، تاریخی و نحوی به بازسازی نظام معنایی سورۀ کوثر می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار سوره در پرتو تقابل «الکوثر» و «الأبتر»، صرفاً در مقام پاسخ به طعن مشرکان نیست، بلکه بازتاب‌دهندۀ نقد نظام ارزشی جامعۀ جاهلی است که بقا و منزلت را در کثرت نفرات، فرزند ذکور و استمرار نسب تعریف می‌کرد. بر پایۀ این تحلیل «کوثر» بر عطیه‌ای الهی دلالت دارد که مؤلفه‌های خیر، کثرت و استمرار را در خود جمع کرده است. در پرتو این چارچوب حضرت فاطمۀ زهرا(س) بیش از دیگر مصادیق با مفهوم «کوثر» و با توجه به ظاهر آیات، سیاق سوره و فضای نزول آن هماهنگی دارد و استمرار نسل نبوی، بقای اهل‌بیت(ع) و امتداد رسالت از آثار و ثمرات آن به‌شمار می‌آید، نه حقیقت «کوثر».
    References: 
    • قرآن کریم.
    • کتاب مقدس.
    • آل‌غازی، ملاحویش عبدالقادر (1382ق). بیان المعانی. دمشق: مطعبة الترقی.
    • ابوالفتوح رازی، حسین بن علی (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
    • ازهری، محمد بن احمد (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • ابن‌جزی، محمد بن احمد (1416ق). التسهیل لعلوم التنزیل. بیروت: دارالارقم بن ابی‌الارقم.
    • ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی (1422ق). زاد السیر فی علم التفسیر. بیروت: دارالکتاب العربی.
    • ابن‌درید، محمد بن حسن (1988م). جمهرة اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین.
    • ابن‌سیده، علی بن اسماعیل (1421ق). المحکم و المحیط الاعظم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • ابن‌فارس، احمد بن زکریا (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    • ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم (بی‌تا). تأویل مشکل القرآن. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
    • ابن‌هاشم، شهاب‌الدین احمد بن محمد (1423ق). التبیان فی تفسیر غریب القرآن. بیروت: دارالغرب الاسلامی.
    • بغدادی، علاء الدین علی بن محمد (1415ق). لباب التأویل فی معانی التنزیل. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • بلخی، مقاتل بن سلیمان (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار الاحیاء التراث.
    • بیضاوی، عبداله بن عمر( 1418 ق). انوار التنزیل و اسرار التأویل. بیروت: داراحیاء التراث العربی
    • پیشوایی، مهدی و پیشوایی، فریده (1389). گونه‌های طلاق در جاهلیت و تحول نظام طلاق جاهلی با ظهور اسلام. تاریخ در آینه پژوهش، 3، 49ـ74.
    • تستری، سهل بن عبدالله (1423ق). تفسیر تستری. بیروت: منشورات محمدعلی بیضون.
    • ثعلبی نیشابوری، احمد بن ابراهیم (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • جوهری، اسماعیل بن حماد (1376ق). الصحاح. بیروت: دارالعلم للملایین.
    • حسینی شاه‌عبدالعظیمی، حسین بن احمد (1363). تفسیر اثنا عشری. تهران: میقات.
    • حسینی نودادی، عبدالرسول و مرادی علیعربی، امین (1402). واکاوی مصداق «الکوثر» هنگام نزول سورۀ کوثر در تفاسیر عقلی فریقین. قرآن‌پژوهی، 7، 125ـ 156.
    • حقی، شهلا و همکاران (1403). بررسی تطبیقی تفاسیر معاصر فریقین قرن 14 و 15 در مفهوم کوثر. پژوهشنامه تفسیر مقارن. 2، 61-90.
    • حوفی، احمد محمد (بی‌تا). المرأة فی الشعر الجاهلی. بیروت: دارالفکر العربی.
    • رستم‌نژاد، مهدی و جبرییلی، هجرت‌الله (1399). تفسیر تطبیقی روایی سوره کوثر از دیدگاه مفسران فریقین. پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی، 12، 37-54.
    • زمخشری، احمد (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: داراکتاب العربی.
    • سمرقندی، نصر بن محمد بن احمد (بی‌تا). بحر العلوم. بی‌جا: بی‌نا.
    • سیدکریمی حسینی، سیدعباس (1382). تفسیر علیین. قم: اسوه.
    • شبر، سیدعبدالله (1412ق). تفسیر القرآن الکریم. بیروت: دارالبلاغة للطباعة و النشر.
    • شریفی‌دوست، حمزه (1400). تطور تاریخی دیدگاه مفسران در تفسیر واژه کوثر. مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، 69، 244ـ256.
    • شوکانی، محمد بن علی (1414ق). فتح القدیر. دمشق: دار ابن‌کثیر.
    • شیبانی، محمد بن حسن (1413ق). نهج البیان عن کشف معانی القرآن. تهران: بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی.
    • طالقانی، سیدمحمود (1362). پرتوی از قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعۀ مدرسین.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
    • طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفۀ.
    • عاملی، علی بن حسین (1413ق). الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز. قم: دارالقرآن الکریم.
    • علی، جواد (1976م). المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام. بیروت: دارالعلم للملایین.
    • فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • فراء، ابوزکریا یحیی بن زیاد (بی‌تا). معانی القرآن. مصر: دار المصریة للتألیف و الترجمه.
    • فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). العین. تهران: هجرت.
    • فیض کاشانی، ملامحسن (1415ق). تفسیر الصافی. تهران: الصدر.
    • قاسمی، محمدجمال‌الدین (1418ق). محاسن التأویل. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • قضایی، محمدرضا و همکاران (1398). بررسی مصداق کوثر در سوره کوثر در تفاسیر روایی شیعه و سنی. پژوهش‌های تفسیر تطبیقی، 10، 129ـ150.
    • قمی، علی بن ابراهیم (1367). تفسیر قمی. قم: دارالکتاب.
    • کاشانی، ملا‌فتح‌الله (1336ق). تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین. تهران: کتابفروشی محمدحسن علمی.
    • کاشانی، ملافتح‌الله (1423ق). زبدة التفاسیر. قم: بنیاد معارف اسلامی.
    • گنابادی، سلطان‌محمد (1408ق). تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة. بیروت: مؤسسة الاعمی للمطبوعات.
    • مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1377). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    • نوروزی، رضا و همکاران (1400). تبیین و تحلیل حقیقت حوض کوثر و سرچشمه‌های آن. معرفت کلامی، 2، 167ـ184.
    • نیشابوری، نظام‌الدین حسن بن محمد (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • یعقوبی، احمد بن اسحاق (1371). تاریخ یعقوبی. ترجمۀ محمدابراهیم آیتی. تهران: علمی و فرهنگی.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jalali Shorehdeli, Zahra, Yazdani, Ali Asghar. (2025) An Analysis of the Semantic System of Surah al-Kawthar in the Historical Context of Revelation. ًQur'an Shinakht, 18(2), 123-137 https://doi.org/10.22034/qoranshenakht.2026.5004003.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Zahra Jalali Shorehdeli; Ali Asghar Yazdani." An Analysis of the Semantic System of Surah al-Kawthar in the Historical Context of Revelation". ًQur'an Shinakht, 18, 2, 2025, 123-137

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jalali Shorehdeli, Z, Yazdani, A.(2025) ' An Analysis of the Semantic System of Surah al-Kawthar in the Historical Context of Revelation', ًQur'an Shinakht, 18(2), pp. 123-137

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jalali Shorehdeli, Z, Yazdani, A. An Analysis of the Semantic System of Surah al-Kawthar in the Historical Context of Revelation. ًQur'an Shinakht, 2025; 18(2): 123-137