As a rich source of divine sciences, the Holy Qur'an has different longitudinal and latitudinal levels and layers. This divine treasure, along with the hadiths narrated from the Holy Prophet’s Household (peace be upon them), recommends its audience to refer to all the semantic levels and layers of the Qur'an. The present paper seeks to underline these layers and show how to extract them in the specialist field of semiology, by demonstrating layer semiology.
The research findings indicate that different semantic aspects of Quranic text are detected in inter-textual and intra-textual relationships by means of the multiplicity of denotative layers and levels in two pivots: vertical and horizontal. In addition to the multiple and different layers within itself (vertical pivot), which are realized through its relation with the internal semiotic system; the Quranic text has different aspects: philosophical, theological, political, narrative, intellectual etc, in the horizontal pivot each of which constitutes a concrete and textual manifestation of a code system. It is through his cognitive knowledge of the different codes, that the interpreter can realize these aspects. Therefore, layer semiology is regarded as a proper method and as a framework that can be used by the interpreters and a new way for understanding and discovering the different semantic layers of the Holy Quran
Title :نشانه شناسی لایه ای آیات قرآن کریم با توجه به روابط درون متنی و بینامتنی
Abstract:
قرآن به عنوان منبع بی کران معارف الهی، سطوح و لایه های متنوع عرضی و طولی دارد. این گنجینهی الهی به همراه روایات اهل بیت علیه السلام مخاطبان را به بهره گیری از همهی این سطوح و لایه های معنایی سفارش می کند. پژوهش حاضر تلاشی است برای معرفی و چگونگی استخراج این لایه ها در حوزهی تخصصی دانش نشانه شناسی با معرفی نشانه شناسی لایه ای در مطالعات قرآنی.
یافته های این پژوهش حاکی از آن است که ابعاد گوناگون معنایی نص قرآن کریم، در روابط درون متنی و بینامتنی و به واسطهی تعدد لایه ها و سطوح مختلف دلالی آن در دو محور عمودی و افقی حاصل می شود. نص قرآن کریم علاوه بر تعدد لایه های مختلف در درون خویش (محور عمودی) که به واسطه ارتباط با نظامِ نشانگی درون آن حاصل می شود، در محور افقی نیز ابعاد گوناگون فلسفی، کلامی، علمی، سیاسی، روایی، عقلی و... دارد که هریک نمود عینی و متنی یک نظام رمزگانی اند. این ابعاد برای مفسر به واسطهی دانش شناختی وی از رمزگان های مختلف حاصل می شود. بنابراین نشانه شناسی لایه ای روش مطلوبی است که این چارچوب را در اختیار مفسران قرار می دهد و بابی تازه برای فهم و کشف لایه های مختلف معنایی قرآن کریم می گشاید.
سجودي، فرزان، 1383، نشانهشناسي کاربردي، چ دوم، تهران: قصه.
سيبياک، تامس آلبرت، 1391، نشانهها: درآمدي بر نشانهشناسي، ترجمه محسن نوبخت، تهران، نشر علمي.
صادقي تهراني، 1419ق، البلاغ فى تفسير القرآن بالقرآن، قم، مؤلف.
صفوي، کورش، 1378، درآمدي بر معناشناسي، تهران، سوره مهر.
طباطبايي، سيدمحمدحسين، 1417ق، الميزان في تفسير القرآن، تهران، دفتر انتشارات اسلامي.
ـــــ ، بيتا، قرآن در اسلام، تهران، دفتر انتشارات اسلامي.
طيب، سيدعبدالحسين، 1378، اطيب البيان فى تفسير القرآن، تهران، اسلام.
طبري، ابوجعفر محمد بن جرير، 1412ق، جامع البيان فى تفسير القرآن، بيروت، دار المعرفه.
عروسى حويزى، عبدعلى بن جمعه،1415ق، تفسير نور الثقلين، چ چهارم، قم، اسماعيليان.
غزالي، ابيحامد، 1421ق، مجموعه رسائل الامام الغزالي، بيروت، دار الفکر.
قائمينيا، عليرضا، 1389، بيولوژي نص (نشانهشناسي و تفسير قرآن)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
کريمي، فرزاد و غلامحسينزاده، غلامحسين و قدرتالله طاهري،1391، «سبکشناسي روايت در شعر اخوان ثالث با تأکيد بر نقد روايي نشانهها»، کاوشنامه زبان و ادبيات فارسي، ش 24، ص72-43.
گيرو، پيرو، 1380، نشانهشناسي، ترجمه محمد نبوي، تهران، آگاه.