, Volume 12, Issue 2, No 23, Year 2025 , Pages 21-36
The Variability and Modification of Human Behavior in the View of the Holy Quran
Article Type:
Research
Writers:
Mohammad reza Jabbari / Associate Professor, the Imam Khomeini Institute for Education and Research / jabbari38@yahoo.com
✍️ محمدمصطفی اسعدی
/ Ph.D. in History and Islamic Civilization Lectureship / Islamic Maaref University / mm6307105@gmail.com

Abstract:
The realization of a society based on a developed religious culture depends on a full understanding of the civilized and cultural attitude of the Holy Quran. Achieving this objective requires some preparations, the first of which is to examine the question whether or not, according to the Quran it is possible to fundamentally modify human behavior. The challenging question is centered on three categories of Quranic verses. The first has a negative view about the behavior of the majority of human society; the second ignores the possibility of modifying specific individuals; and the third obliges preachers of religion to take no action under certain circumstances. According to the findings of this article, the first two categories are concerned with the historical and contemporary experience of human societies as well as Quranic anthropology and it is by identifying the intrinsic and extrinsic challenging factors in the development process of standard culture that they are completed. The third category is, in fact, the result of the realistic Quranic assessment of the effects which constitute part of the educational planning of the Quran. Consequently, while emphasizing the idea of planning to modify the human behavior of all mankind and expressing the possibility and necessity of the authority of standard culture in human life, the Quran dismisses the idea of modifying the behavior of all mankind on the basis of the divine law on man’s freedom of choice, even though the task of delivering the message of religion as an ample evidence is necessary well founded.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :تغییرپذیری و اصلاح رفتار انسان از دیدگاه قرآن کریم
Abstract:
عینی سازی جامعه ایدئال فرهنگی بر اساس نگاه وحیانی، مبتنی بر فهم نگره فرهنگی تمدنی قرآن کریم است. دستیابی به این وضعیت، نیازمند طی مقدماتی است که یکی از گام های نخست آن، بررسی این پرسش است که در نظرگاه قرآن، آیا اساساً اصلاح رفتار انسان، امکان پذیر است؟ چالش بحث درباره سه دسته از آیات وحی است که اولاً نگاه منفی به مشی رفتاری اکثریت جامعه بشریت دارند؛ ثانیاً اصلاح پذیری را در مورد افراد خاص منتفی می شمارند و ثالثاً مبلغان دینی را در شرایط خاصی ملزم به ترک اقدام می کنند. بر اساس یافته های پژوهش حاضر، دو دسته نخست ناظر به تجربه تاریخی و معاصر جوامع بشری از یک سو، و انسان شناسی قرآنی از سوی دیگر است که با شناساندن عوامل چالش زای درونی و بیرونی در مسیر فرهنگ معیار تکمیل می گردد. دسته سوم، در حقیقت ناشی از پیامدسنجی واقع گرایانه قرآن است که بخشی از برنامه ریزی فرهنگی قرآن تلقی می شود. در نتیجه، قرآن ضمن تأکید بر برنامه ریزی برای اصلاح همگانی رفتار انسان ها و بیان امکان و لزوم حاکمیت فرهنگ معیار در جهان بشریت، اصلاح رفتار تمامی انسان ها را بر اساس سنت الهی در مختار بودن آدمی، منتفی می داند؛ هرچند وظیفه ابلاغ عمومی پیام دین را برای اتمام حجت، ثابت و لازم می داند.
References:
- قرآن کريم، ترجمه مکارم شيرازي.
- آلوسي، محمود بن عبدالله، 1415ق، روح المعاني، بيروت، دار الکتب العلميه.
- آقایی، محمدرضا و نصرالله نظری، 1392، «مبانی و ساختار نظام فرهنگی از منظر قرآن کریم»، قرآن و علم، ش 12، ص79.
- بحراني، سيدهاشم بن سليمان، 1374، البرهان في تفسير القرآن، قم، مؤسسه بعثه.
- بلاذري، احمد بن يحيي، 1417ق، انساب الاشراف، بيروت، دار الفکر.
- ترابی، احمد، 1387، «قرآن و مهندسی فرهنگی»، پژوهشهای قرآنی، ش 54 و55، ص4.
- جمشيدي، مهدي، 1393، نظريه فرهنگي استاد مطهري، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
- جوادي آملي، عبدالله، 1381، صورت و سيرت در انسان، چ دوم، قم، اسراء.
- حبيبي، محمد، 1379، خصايص مديران فرهنگي، تهران، تبيان.
- خرمشاهي، بهاءالدين، 1375، قرآنشناخت، چ دوم، تهران، طرح نو.
- خزاز رازي، علي بن محمد، 1401ق، کفاية الاثر في النص علي الائمة الاثني عشر، قم، بيدار.
- دانشکيا، محمدحسين، 1393، نگاهي ديگر به تاريخ در قرآن، قم، معارف.
- ذوعلم، علی، 1392، فرهنگ معیار از منظر قرآن کریم، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
- راغب اصفهاني، حسين بن محمد، 1412ق، مفردات الفاظ القرآن، بيروت، دار القلم.
- رضايي اصفهاني، محمدعلي، 1387، تفسير قرآن مهر، قم، پژوهشهاي تفسير و علوم قرآن.
- شرفالدین، سیدحسین، 1396، ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
- صدر، سیدموسی، 1387، «قرآن و شیوه اصلاح فرهنگ»، پژوهشهای قرآنی، ش 54.
- طباطبايي، سيدمحمدحسين، 1390ق، الميزان في تفسير القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسه الاعلمي للمطبوعات.
- ـــــ ، 1393، قرآن در اسلام، چ هفتم، قم، بوستان کتاب.
- طبرسي، فضل بن حسن، 1372، مجمع البيان في تفسير القرآن، چ سوم، تهران، ناصرخسرو.
- عميد، حسن، 1389، فرهنگ فارسي عميد، تهران، راه رشد.
- فخر رازي، محمد بن عمر، 1420ق، تفسير الکبير (مفاتيح الغيب)، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث العربي.
- فراهيدي، خليل بن احمد، 1409ق، کتاب العين، چ دوم، قم، هجرت.
- فلاح، محمدجواد، 1397، انسانشناسي از منظر علامه طباطبايي، قم، معارف.
- فيومي، احمد بن محمد، 1414ق، المصباح المنير في غريب الشرح الکبير، چ دوم، قم، دار الهجره.
- قرائتي، محسن، 1388، تفسير نور، تهران، مرکز فرهنگي درسهايي از قرآن.
- قرشي بنايي، علياکبر، 1412ق، قاموس قرآن، چ ششم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
- قمي، علي بن ابراهيم، 1404ق، تفسير القمي، چ سوم، قم، دار الکتاب.
- کليني، محمد بن يعقوب، 1407ق، الکافي، چ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1396، انسانشناسي در قرآن، چ چهارم، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- مصطفوي، حسن، 1368، التحقيق في کلمات القرآن الکريم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- مصلح، علياصغر، 1393، فلسفه فرهنگ، تهران، علمي.
- معين، محمد، 1386، فرهنگ معين، چ چهارم، تهران.
- مکارم شيرازي، ناصر و جمعي از نويسندگان، 1371، تفسير نمونه، چ دهم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
- نوروزی، محمد، 1384، آسیبشناسی رفتاری انسان از دیدگاه قرآن، قم، بوستان کتاب.
- وکيلي، شروين، 1389، نظريه منشها، تهران، نقد افکار.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Jabbari, Mohammad reza, , .(2025) The Variability and Modification of Human Behavior in the View of the Holy Quran. , 12(2), 21-36
Mohammad reza Jabbari; ."The Variability and Modification of Human Behavior in the View of the Holy Quran". , 12, 2, 2025, 21-36
Jabbari, M, , .(2025) 'The Variability and Modification of Human Behavior in the View of the Holy Quran', , 12(2), pp. 21-36