✍️Hamed Sajedi / Ph.D. Student, Philosophy and Islamic Kalam, Farabi Campus of the University of Tehran / sajedi2@gmail.com
Abolfazl Sajedi / Professor of the Department of Kalam, the Imam Khomeini Institute for Education and Research / sajedi@iki.ac.ir
57-722026/08/162026/08/162026/08/16
Abstract:
The subject of the duality of the creation is raised by some Quranic verses and narrations. The question that arises here is whether or not this statement is compatible with the findings of human science. This article seeks to answer these two questions. Although scholars and commentators have, more or less, addressed this issue, no comprehensive research has been performed in this regard. At least four possibilities are offered about the meaning and purpose of duality: matching pair, having a similitude or an opposite sex, or being compound. This article, using a descriptive-analytical approach, indicates that each of these meanings is not only compatible with the word, but it also has a relative conformity with narrated arguments and can be the purpose of the arguments. Also these meanings also are in line with man’s scientific achievements and reason. In addition to the four mentioned possibilities, there is a possibility that a single word is used to mean more than one sense and it is also possible that there is a common denominator among the four meanings mentioned above and it is acceptable
در پاره ای از آیات و روایات، از زوج بودن آفریده ها سخن به میان آمده است. آیا این گزاره با یافته های علم بشری سازگار است؟ این دو سؤالی است که در این نوشتار پی گرفته می شود. گرچه اندیشمندان و مفسرین جسته و گریخته به این مقوله پرداخته اند، بررسی جامعی در این زمینه صورت نیافته است. دربارۀ معنا و مقصود از زوجیت، دست کم می توان چهار احتمال را مطرح کرد: جفت مکمل، مثل یا ضد داشتن یا مرکب بودن. مقالۀ پیش رو با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی، نشان می دهد هر یک از این معانی، علاوه بر اینکه با لغت سازگارند، با ادلۀ نقلی تطابق نسبی دارند و می توانند مقصود ادله باشند. همچنین این معانی با دستاوردهای علم و عقل بشر نیز همسویند. علاوه بر چهار احتمال یادشده، احتمال اراده جمیع این معانی به نحو استعمال لفظ در بیش از یک معنا و همچنین احتمال ارادۀ معنای جامع بین چهار معنای یادشده نیز وجود دارد و قابل پذیرش است.
ـــــ ، 1366، تفسير القرآن الکريم، چ دوم، قم، بيدار.
ـــــ ، 1981م، الحکمه المتعاليه في الاسفار العقليه الاربعه، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث.
صدوق، محمد بن علي، 1378، عيون اخبار الرضا، تهران، جهان.
ـــــ ، 1385، علل الشرائع، قم، کتابفروشي داوري.
ـــــ ، 1398ق، التوحيد، قم، جامعه مدرسين.
طباطبايي، سيدمحمدحسين، 1417ق، الميزان في تفسير القرآن، چ پنجم، قم، جامعه مدرسين.
ـــــ ، بيتا، نهاية الحکمه، قم، دار التبليغ اسلامي.
طبرسي، فضل بن حسن، 1372، مجمع البيان في تفسير القرآن، چ سوم، تهران، ناصرخسرو.
طبري، ابوجعفر محمد بن جرير، 1412ق، جامع البيان في تفسير القرآن، بيروت، دار المعرفه.
طريحي، فخرالدين، 1375، مجمع البحرين، چ سوم، تهران، مرتضوي.
طوسي، محمد بن حسن، 1407ق، تهذيب الاحکام، چ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
ـــــ ، 1414ق، الامالي، قم، دار الثقافه.
عبوديت، عبدالرسول، 1385، درآمدي به نظام حکمت صدرايي، تهران، سمت.
غزالي، ابوحامد، 1416ق، مجموعه رسائل، بيروت، دار الفکر.
ـــــ ، بيتا، احياء علوم الدين، بيروت، دار الکتاب العربي.
فارابي، ابونصر، 1381، فصوص الحکمه و شرحه، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي.
فخررازي، محمد،1420ق، مفاتيح الغيب، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث العربي.
فراهيدي، خليل بن احمد، 1409ق، کتاب العين، چ دوم، قم، هجرت.
فيومي، احمد بن محمد، 1414ق، المصباح المنير في غريب الشرح الکبير، چ دوم، قم، مؤسسه دار الهجره.
قرطبي، محمد بن احمد، 1364، الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصرخسرو.
قشيري، مسلم بن حجاج، بيتا، صحيح مسلم، بيروت، دار احياء التراث العربي.
قمي مشهدي، محمد، 1368، تفسير کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
کليني، محمد بن يعقوب، 1407ق، الکافي، چ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
محقق سبزواري، محمدباقر، 1360، التعليقات علي الشواهد الربوبيه، چ دوم، مشهد، المرکز الجامعي للنشر.
مدني شيرازي، سيدعليخان، 1384، الطراز الاول و الکناز لما عليه من لغه العرب المعول، مشهد، مؤسسه آل البيت لاحياء التراث.
مفيد، محمد بن محمد، 1413ق، الامالي، قم، کنگره شيخ مفيد.
مکارم شيرازي، ناصر، 1421ق، الامثل في تفسير کتاب الله المنزل، قم، مدرسه امام علي بن ابي طالب.
ميرداماد، محمدباقر، 1367، القبسات، چ دوم، تهران، دانشگاه تهران.
ـــــ ، 1374، نبراس الضياء و تسواء السواء، قم، هجرت.
نيشابوري، نظامالدين حسن، 1416ق، تفسير غرائب القرآن و رغائب الفرقان، بيروت، دار احياء الکتب العلميه.
Alberts, Bruce & Johnson, Alexander & Lewis, Julian & Raff, Martin & Roberts, Keith & Walter, Peter (2002). Molecular Biology of the Cell, New York: Garland Science, 4th ed.
Economou, Eleftherios (2011). A Short Journey from Quarks to the Universe. Berlin, Springer Briefs in Physics
Feynman, Richard Phillips; Weinberg, Steven (1986). Elementary Particles and the Laws of Physics. in The 1986 Dirac memorial lectures, Cambridge University Press
Gregersen, Erik. (2013). The Britannica Guide to Particle Physics. Britannica Educational Pub.